Hội thảo do Thứ trưởng Lê Công Thành và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi đồng chủ trì, với sự tham gia của đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Lãnh đạo các Sở, ngành của 08 tỉnh, thành phố khu vực phía Nam gồm: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Y tế và cộng đồng các doanh nghiệp trên địa bàn khu vực miền Nam.

Đây là hoạt động quan trọng trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, nhằm bảo đảm các quy định sửa đổi bám sát thực tiễn, có tính khả thi cao và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Sửa đổi, bổ sung Luật trong bối cảnh áp lực môi trường và yêu cầu phát triển mới

Phát biểu khai mạc tại Hội thảo, Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển nhanh với nhiều yêu cầu mới đặt ra đối với công tác bảo vệ môi trường. Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, cùng với xu hướng chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe trong thương mại quốc tế đang tạo ra cả cơ hội và thách thức.

Thực tiễn cho thấy, nếu không kiểm soát tốt các vấn đề môi trường, chi phí khắc phục trong tương lai có thể vượt xa lợi ích kinh tế đạt được. Do đó, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi.

Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng kế thừa tối đa các quy định còn phù hợp, đồng thời tập trung sửa đổi những nội dung bất cập, chồng chéo, chưa theo kịp thực tiễn.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi chủ trì Hội thảo.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu khai mạc Hội thảo.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi phát biểu tại Hội thảo

Cục trưởng Cục Môi trường Tăng Thế Cường tại Hội thảo.

Định hướng lớn: Cải cách mạnh mẽ thủ tục, đổi mới tư duy quản lý môi trường

Báo cáo tại Hội thảo, đại diện Lãnh đạo Cục Môi trường cho biết dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời tập trung sửa đổi, bổ sung nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, góp phần giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo Luật quy định theo hướng khung, nguyên tắc; các nội dung cụ thể, kỹ thuật giao Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt, với một số định hướng lớn được xác định; trong đó, tập trung vào một số định hướng lớn sau:

Thứ nhất, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường, đặc biệt là các thủ tục về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường theo hướng đơn giản, minh bạch, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát chặt chẽ các dự án có nguy cơ cao gây ô nhiễm, đi đôi với tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tăng cường kiểm tra, giám sát; xác định rõ trách nhiệm giữa các cấp, các ngành; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện.

Thứ hai, đổi mới tư duy quản lý chất thải theo hướng coi chất thải là tài nguyên; tăng cường tái chế, tái sử dụng; phát triển ngành công nghiệp môi trường; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh.

Thứ ba, hoàn thiện các quy định nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý môi trường, xây dựng và vận hành hiệu quả các nền tảng dữ liệu môi trường, tăng cường công khai, minh bạch thông tin, phục vụ công tác quản lý nhà nước cũng như nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Thứ tư, hoàn thiện các quy định về quản lý chất lượng môi trường, tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo, phòng ngừa ô nhiễm từ sớm, từ xa; kiểm soát hiệu quả các nguồn thải, đặc biệt là trong bối cảnh đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh.

Thứ năm, từng bước hoàn thiện các công cụ kinh tế, cơ chế thị trường trong bảo vệ môi trường, trong đó có thị trường các-bon, nhằm tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phó Cục trưởng Cục Môi trường Nguyễn Hưng Thịnh tại Hội thảo

Đổi mới tư duy lập pháp: Từ “không quản được thì cấm” sang “khuyến khích phát triển”

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi chỉ đạo việc sửa luật cần xuất phát từ thực tiễn và những vấn đề đã được chỉ ra qua hoạt động giám sát của Quốc hội, đồng thời phải thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng về phát triển bền vững.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, chuyển từ cách tiếp cận “không quản được thì cấm” sang “khuyến khích sáng tạo, giải phóng sức sản xuất”, qua đó tạo lập không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

Cùng với đó, việc cắt giảm thủ tục hành chính cần được thực hiện trên cơ sở cân bằng giữa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, tránh phát sinh các rủi ro môi trường. Ông cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động tham gia góp ý ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, tránh tình trạng phát sinh vướng mắc khi luật đã ban hành.

Tăng cường hậu kiểm, ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản lý

Kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Lê Công Thành đánh giá cao các ý kiến phát biểu thẳng thắn, trách nhiệm, bám sát thực tiễn của các địa phương, doanh nghiệp và hiệp hội; đồng thời cho rằng các ý kiến đã phản ánh đầy đủ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Luật, là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện dự thảo.

Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính, yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, nhưng không buông lỏng quản lý. Việc đơn giản hóa thủ tục cần đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát sau cấp phép, đặc biệt thông qua ứng dụng công nghệ, hệ thống quan trắc tự động và dữ liệu môi trường nhằm bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả.

Đồng thời, Thứ trưởng lưu ý cần nghiên cứu, hoàn thiện các quy định theo hướng tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ gây ô nhiễm, không để môi trường suy giảm trong quá trình phát triển. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh, nguy cơ suy thoái môi trường là hiện hữu, do đó việc hoàn thiện thể chế phải đi trước một bước, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và bảo vệ môi trường.

Thứ trưởng khẳng định Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chỉ đạo cơ quan soạn thảo nghiêm túc tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến tại Hội thảo để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Toàn cảnh Hội thảo.