KCN Nam Cầu Kiền, TP. Hải Phòng thu hút nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước

Hiện tại thành phố Hải Phòng đã được thành lập 23 khu công nghiệp (KCN) với tổng diện tích 10.389 ha. Trong đó có 11 KCN đang hoạt động với tổng diện tích 4.413 ha (7 KCN trong KKT Đình Vũ - Cát Hải với tổng diện tích 3.648 ha), 12 KCN đang đầu tư hạ tầng với tổng diện tích 5.976 ha. Các KCN đang hoạt động đã thu hút được 645 dự án FDI với tổng vốn đầu tư 37,8 tỷ USD và 241 dự án DDI với tổng vốn đầu tư 25,6 tỷ USD. Việc chuyển đổi từ mô hình KCN truyền thống sang KCN sinh thái là yếu tố then chốt để thúc đẩy kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Thành phố xác định chuyển đổi xanh các KCN không chỉ là tất yếu phát triển mà quan trọng hơn cả là kiến tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, có vai trò quyết định trong đảm bảo năng lực cạnh tranh vượt trội của thành phố. Hiện tại, Hải Phòng đang tiên phong với hai KCN thực hiện chuyển đổi thành KCN sinh thái: KCN Nam Cầu Kiền và KCN Đình Vũ. Cả hai KCN (2/7 khu công nghiệp trên cả nước được lựa chọn) đã tham gia Chương trình phát triển KCN sinh thái toàn cầu (Giai đoạn 2) do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) phối hợp với UNIDO và SECO triển khai, với tên gọi “Nhân rộng phương pháp tiếp cận KCN sinh thái để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam”. Hai KCN này đã đáp ứng trên 80% tiêu chí quốc tế về KCN sinh thái và sẵn sàng trở thành những KCN sinh thái đầu tiên tại Việt Nam. Thành phố Hải Phòng quyết tâm xây dựng hệ sinh thái KCN xanh - thông minh, khuyến khích doanh nghiệp sản xuất theo hướng bền vững, tạo môi trường đầu tư và phát triển kinh tế lâu dài. Các khu công nghiệp mới thành lập tại Hải Phòng cũng được định hướng áp dụng các tiêu chuẩn theo mô hình khu công nghiệp sinh thái.

Định hướng và việc triển khai phát triển khu công nghiệp sinh thái tại Hải Phòng

Đẩy nhanh chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu sang tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái, các khu công nghiệp mới áp dụng tiêu chuẩn sinh thái, kinh tế tuần hoàn ngay từ khi thành lập.

Hiện nay trên địa bàn thành phố có 2 đơn vị đề xuất triển khai Khu công nghiệp sinh thái: Công ty Cổ phần khu công nghiệp Đình Vũ (chủ đầu tư khu công nghiệp Đình Vũ) và Công ty Cổ phần Shinec (chủ đầu tư khu công nghiệp Nam Cầu Kiền). Các công ty đang từng bước triển khai khu công nghiệp sinh thái theo hướng dẫn tại Nghị định 82/2018/NĐ-CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ, Nghị định 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 của Chính phủ (thay thế Nghị định 82/2018/NĐ-CP). 

Thủ tục hành chính về cấp/cấp lại Giấy chứng nhận khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái đã được Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng ban hành tại Quyết định số 940/QĐ-UBND ngày 17/3/2025 về việc công bố thủ tục hành chính trong lĩnh vực khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng là cơ quan tiếp nhận hồ sơ và thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái khi các đơn vị tiến hành nộp hồ sơ.

Khu công nghiệp Đình Vũ, Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền cũng đã có các kế hoạch cụ thể về việc đăng ký hồ sơ cấp Giấy chứng nhận khu công nghiệp sinh thái đến cuối năm 2025.

Ban hành đồng bộ các cơ chế khuyến khích các cơ sở phát triển hạ tầng, hình thành cụm liên kết công nghiệp gắn với cộng sinh công nghiệp.

Tại Nghị quyết 06/NQ-TU ngày 07/4/2022 của Thành ủy Hải phòng: Việc phát triển KCN sinh thái, cộng sinh công nghiệp nằm trong 06 nhóm về định hướng phát triển khu, cụm công nghiệp của thành phố: “Phát triển khu, cụm công nghiệp theo hướng bền vững, sinh thái, thông minh, có liên kết cụm/chuỗi giữa các khu, cụm công nghiệp và với các doanh nghiệp bên ngoài; đảm bảo hài hòa lợi ích, gắn với phát huy cao được các lợi thế của thành phố đặc biệt là về giao thông, cung cấp năng lượng, cảng biển … gắn với chuyển đổi số của thành phố”.

Về mục tiêu chủ yếu phát triển khu, cụm công nghiệp giai đoạn đến năm 2025: Thực hiện chuyển đổi từ 02 đến 03 khu công nghiệp thành khu công nghiệp sinh thái; Giai đoạn đến năm 2030: Tập trung phát triển các khu, cụm công nghiệp đã thành lập theo hướng đồng bộ, thông minh, sinh thái cả cơ sở hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Ưu tiên thu hút các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp trọng tâm của chuỗi kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh; các lĩnh vực thu hút tư chủ yếu là công nghiệp công nghệ cao, cảng biển logistics, năng lượng tái tạo… 

Nhiều Tập đoàn thuộc top 500 của thế giới đã chọn Hải Phòng để đầu tư như General Electric, Chevron, LG, Bridgestones, AEON, SK, Pegatron.

Hải Phòng định hướng phát triển trở thành đô thị kinh tế hạt nhân, với: Trung tâm cảng biển và logistics; Trung tâm công nghệ cao, chế biến, chế tạo; Trung tâm nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; Trung tâm năng lượng tái tạo, khu kinh tế xanh, sinh thái, tuần hoàn.

Đẩy mạnh cộng sinh công nghiệp - đô thị - dịch vụ để mở rộng không gian phát triển:

Hiện nay tại Hải Phòng đã bước đầu hình thành liên kết cộng sinh công nghiệp, thu hút các ngành nghề tái chế, xử lý chất thải như: Liên kết cộng sinh ngành nhựa thông qua thu hút chuỗi các nhà máy có hoạt động tái chế nhựa, sản xuất nguyên liệu thô, đến các nhà máy sản xuất sản phẩm nhựa hoàn thiện và nhà máy xử lý chất thải; Liên kết cộng sinh công nghiệp trong ngành thép; Liên kết cộng sinh ngành phụ trợ điện, điện tử tại khu công nghiệp Nam Cầu Kiền. Đông thời triển khai các hoạt động nghiên cứu và nhận diện được 07 cơ hội cộng sinh công nghiệp – đô thị như: Triển khai dịch vụ xe bus đưa đón công nhân; Chia sẻ dịch vụ cứu hỏa; Chia sẻ dịch vụ ứng phó, phòng chống sự cố tràn dầu; Phát triển nhà ở xã hội cho công nhân; Chia sẻ hạ tầng dịch vụ xử lý nước thải; Phát triển năng lượng tái tạo cho các công ty trong khu công nghiệp Đình Vũ.

Đồng hành cùng các doanh nghiệp, các khu công nghiệp phát triển khu công nghiệp sinh thái 

Thành phố Hải Phòng nói chung và Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng nói riêng đã đồng hành cùng các doanh nghiệp, các khu công nghiệp ngay từ những này đầu hình thành xu hướng phát triển khu công nghiệp sinh thái, đến nay các khu công nghiệp tại Hải Phòng, với các kết quả đạt được có ứng dụng tính thực tiễn lớn, điển hình như: 

Các dự án về năng lượng tái tạo: 

Dự án điện gió DEEP C & UNISON tại KCN DEEP C Hải Phòng 2. Với 1 tua bin điện gió công suất 2.3 MW, dự án này cung cấp khoảng 2500 MWh sản lượng điện mỗi năm, đồng thời giảm phát thải hơn 1691 tấn CO2. Các dự án điện mặt trời tại KCN DEEP C: Dự án Năng lượng mặt trời số 1 tại DEEP C RED (DEEP C Hải Phòng 1) có công suất 2.151 MWp, tạo ra sản lượng gần 2300 MWh/năm. Dự án Năng lượng mặt trời số 2 (giai đoạn 1) tại Nhà kho Jupiter (DEEP C Hải Phòng 2) có công suất 0.933 MWp, sản xuất gần 1100 MWh/năm, giúp cắt giảm gần 744 tấn CO2td mỗi năm.

Dự án điện mặt trời áp mái công suất 81,4 kWh được sử dụng trong vận hành Nam Cầu Kiền. Dự án điện mặt trời tại Khu phi thuế quan và khu công nghiệp Nam Đình Vũ (khu 1) với công suất 50MWp trong giai đoạn đầu vào giữa năm 2024, nâng lên mức 200MWp vào năm 2025 và 700MWp năm 2030. Nhiều nhà máy khác đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái.

Xây dựng công trình xanh - Môi trường làm việc thân thiện:

Dự án thí điểm 200 m đường từ nhựa tái chế đã được triển khai xây dựng từ tháng 9/2019 và đang tiếp tục triển khai thử nghiệm xây dựng đường nội bộ Khu công nghiệp Deep C2A từ nhựa tái chế với chiều dài 200m.

Chuyển đổi các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện tại khu công nghiệp DEEP C.

Hoạt động trồng cây xanh, xanh hóa khu công nghiệp, đổi rác thải nhựa lấy cây xanh hằng năm tại Khu phi thuế quan và khu công nghiệp Nam Đình Vũ.

Xây dựng chuỗi kinh tế tuần hoàn trong KCN:  

Tái sử dụng các vật liệu thải đạt tiêu chuẩn cho san lấp mặt bằng (bùn nạo vét, bột mài kính); Tái sử dụng các vật liệu thải hữu cơ có thể phân hủy sinh học làm phân compost; Triển khai hoạt động đánh giá, nhận diện và thực hiện các giải pháp tiết kiệm (nguyên vật liệu, năng lượng, nước, hóa chất...) nhằm cắt giảm chi phí, bảo vệ môi trường và tăng hiệu quả kinh tế tại các doanh nghiệp trong KCN Đình Vũ; Tái sử dụng 20% nước thải trong khu công nghiệp sau xử lý được tái sử dụng cho mục đích tưới cây, rửa đường, giảm lượng xả ra ngoài môi trường tại KCN Nam Cầu Kiền.

Xây dựng chuỗi cộng sinh trong KCN, doanh nghiệp, xã hội:

Liên kết cộng sinh ngành nhựa thông qua thu hút chuỗi các nhà máy có hoạt động tái chế nhựa, sản xuất nguyên liệu thô (Công ty CP đầu tư TMDV Thủy Anh, Công ty TNHH Kyungnam, Công ty TNHH Vinatic, đến các nhà máy sản xuất sản phẩm nhựa hoàn thiện (Công ty Thương mại và dịch vụ XNK Liên Minh, Công ty TNHH Cais Vina) và nhà máy xử lý chất thải (Công ty TNHH Tân Thuận Phong, Công ty TNHH TMSX Đại Thăng).

Liên kết cộng sinh công nghiệp trong ngành thép, có Công ty Cổ phần luyện thép cao cấp Việt Nhật và Công ty CP Thành Đại Phú Mỹ Hải Phòng với Nhà máy tái chế sản phẩm phụ gia ngành luyện kim.

Tổ hợp DEEP C Hải Phòng trang bị phòng khám sơ cấp cứu 24/7 hợp tác với Bệnh viện Việt Tiệp, phục vụ miễn phí cho tất cả các công ty thứ cấp – khách hàng trong Khu công nghiệp, các nhà thầu của khách hàng, và công nhân viên vận hành của DEEP C.

Quy chế phối hợp giữa Công an quận Hải An và Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ trong công tác chữa cháy và cứu nạn cứu hộ trên địa bàn quận Hải An, thành phố Hải Phòng.

Ngoài ra thành phố Hải Phòng cũng triển khai các hoạt động đem lại sự lan tỏa trong cộng đồng doanh nghiệp, xã hội:
Phối hợp tổ chức Hội thảo cộng sinh công nghiệp và công cụ tài chính cho các chủ đầu tư và kinh doanh cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

Phối hợp khảo sát, kiểm kê khí nhà kính và xây dựng lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. 

Phối hợp tập huấn tổng quan khung pháp lý về kiểm kê khí nhà kính tại Việt Nam; phương pháp kiểm kê khí nhà kính và xây dựng lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cho các doanh nghiệp.

Thu thập thông tin để phát triển hệ thống quản lý, giám sát chất thải trong khu công nghiệp.

Chủ trương quy hoạch các khu công nghiệp mới theo tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao, theo mô hình chuyên ngành, như sản xuất chất bán dẫn, chip, cơ khí chế tạo, điện, điện tử, các dự án sử dụng năng lượng tái tạo, logistics xanh, cảng xanh...Ưu tiên lồng ghép các phương án thiết kế không gian xanh trong quá trình lập, phê duyệt đồ án quy hoạch các dự án trong các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Đặc biệt trong 6 tháng đầu năm 2025, thành phố Hải Phòng tổ chức liên tiếp 02 Hội nghị về chuyển đổi xanh gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái với tham gia của đại diện các cơ quan trung ương, các khu công nghiệp, khu kinh tế thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng, các đại sứ quán, các tổ chức, hiệp hội, chuyên gia trong nước và quốc tế, đồng thời thu hút được sự tham gia, đồng hành của các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

Các hoạt động của thành phố khẳng định việc tăng tốc chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái các KCN là cấp thiết, kịp thời trong kiến tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội của thành phố.

Hội thảo cũng tạo sự đồng thuận và cam kết hành động từ các bên liên quan trong việc đột phá, tiên phong, dẫn dắt, hướng nhanh tới mục tiêu phát triển bền vững, gắn với chuyển đổi số và khai thác đồng bộ các lợi thế của thành phố, thiết thực hưởng ứng chủ đề năm 2025 của thành phố: “Mở rộng không gian kinh tế, hoàn thiện cơ chế chính sách đặc thù, và đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số”. Trong thời gian tới, việc chuyển đổi, xây dựng khu công nghiệp sinh thái sẽ được đưa vào Nghị quyết Đại hội Đảng của thành phố.

Một số khó khăn, vướng mắc

Mặc dù đã đạt được các kết quả tốt, tuy nhiên vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thành lập khu công nghiệp sinh thái tại Hải Phòng. Cụ thể như sau:

Tỷ lệ đất cây xanh, đất hạ tầng kỹ thuật, đất giao thông, đất công cộng dịch vụ của các khu công nghiệp đã đi vào hoạt động mặc dù phù hợp với quy chuẩn về quy hoạch xây dựng, nhưng khu công nghiệp không còn quỹ đất để có thể nâng tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung lên 25% theo tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái quy định tại Điểm a Khoản 3 Điều 37 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 của Chính phủ quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế.

Theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020 và Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, chất thải công nghiệp thông thường phải được xử lý bởi các đơn vị có giấy phép xử lý chất thải, hoặc phải thải bỏ ngay cả khi chất thải đó có thể được tái sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác trong KCNST. Điều này làm giảm cơ hội cộng sinh công nghiệp của KCNST.

Chưa có các tiêu chuẩn, quy chuẩn về tái sử dụng chất thải phục vụ cho cộng sinh công nghiệp (sử dụng nước thải sau xử lý, sử dụng rác thải nhựa làm vật liệu xây dựng, sử dụng điện dư thừa từ các đơn vị tự sản xuất điện trong KCN, chính sách đấu nối điện áp mái vào hệ thống lưới điện quốc gia).

Các quy định về công sinh công nghiệp – đô thị chưa linh động (các tiêu chuẩn, dịch vụ chỉ áp dụng cho khu công nghiệp, doanh nghiệp trong khu công nghiệp, không sử dụng hoặc áp dụng được cho đô thị); việc sử dụng chung hạ tầng bảo vệ môi trường của các khu công nghiệp liền kề được coi là biện pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, hỗ trợ cộng sinh công nghiệp, tuy nhiên chưa phù hợp với quy định của Luật Bảo vệ môi trường (Điều 51 Luật Bảo vệ môi trường yêu cầu các khu công nghiệp phải có riêng hạ tầng bảo vệ môi trường).  

Các kiến nghị, đề xuất

Nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc trên, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển đổi khu công nghiệp sinh thái một cách thiết thực nhất, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đề xuất, kiến nghị các nội dung trọng tâm sau:

(1) Bổ sung quy định áp dụng cơ chế riêng về tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung đối với các khu công nghiệp đã lấp đầy theo quy hoạch được duyệt trước thời điểm hiệu lực của Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT ngày 24/01/2025 của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư về hướng dẫn xây dựng khu công nghiệp sinh thái và khu công nghiệp không còn quỹ đất để đáp ứng tiêu chí 25% tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung.

(2) Nghiên cứu bổ sung quy định đối với hoạt động chuyển giao chất thải thông thường (ngành nhựa, thép, nước thải sau xử lý của khu công nghiệp) làm nguyên vật liệu đầu vào đối với các doanh nghiệp đăng ký doanh nghiệp sinh thái, khu công nghiệp sinh thái để thực hiện các liên kết cộng sinh công nghiệp.

(3) Các cơ quan Trung ương sớm nghiên ban hành đồng bộ, toàn diện các tiêu chuẩn, quy chuẩn, chính sách áp dụng cho hoạt động tái sử dụng chất thải, nước thải, năng lượng tái tạo hoặc chính sách áp dụng riêng đối với các doanh nghiệp đăng ký doanh nghiệp sinh thái, khu công nghiệp sinh thái.

(4) Xem xét bổ sung quy định về chấp thuận các hoạt động cộng sinh công nghiệp giữa các khu công nghiệp liền kề, hoặc giữa khu công nghiệp với các doanh nghiệp, tổ chức bên ngoài khu công nghiệp và cộng đồng dân cư; cho phép sử dụng chung hạ tầng bảo vệ môi trường của các khu công nghiệp liền kề để thực hiện công sinh công nghiệp.