Thứ trưởng Lê Trọng Yên cùng đoàn công tác khảo sát tại Nhà máy điện rác Sóc Sơn.

Nhà máy điện rác Sóc Sơn chính thức vận hành toàn bộ công suất từ tháng 11/2023. Với công suất thiết kế 4.000 tấn rác/ngày đêm qua 5 lò đốt, hiện nhà máy tiếp nhận trung bình khoảng 4.700 tấn rác/ngày đêm, phát khoảng 1,85 triệu kWh điện mỗi ngày, hòa vào lưới điện quốc gia.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên tham quan khu giới thiệu công nghệ xử lý chất thải của nhà máy.

Bên cạnh hoạt động xử lý rác và phát điện, nhà máy đã từng bước tận dụng các sản phẩm sau quá trình đốt. Mỗi ngày, gần 700 tấn tro đáy đạt quy chuẩn được tái chế thành cốt liệu xây dựng, trong khi lượng tro bay phát sinh chiếm khoảng 1,5% khối lượng rác đầu vào. Hệ thống quan trắc môi trường được kết nối liên tục, phục vụ giám sát việc tuân thủ các quy chuẩn xả thải theo quy định.

Tuy nhiên, cùng với những kết quả đạt được, việc xử lý tro bay vẫn là vấn đề cần có giải pháp căn cơ, lâu dài. Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Hải, Phó Cục trưởng Cục Môi trường, phương án chôn lấp tro bay theo báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trước đây đòi hỏi diện tích đất lớn và chỉ mang tính tạm thời. Vì vậy, nhà máy cần xác định rõ phương án xử lý trước mắt và lâu dài, đặc biệt là nghiên cứu, tiếp nhận và ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm tái chế, tuần hoàn tro bay theo hướng bền vững.

Trao đổi về định hướng này, ông Lý Ái Quân, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Năng lượng môi trường Thiên Ý Hà Nội, chủ đầu tư Nhà máy điện rác Sóc Sơn, cho biết doanh nghiệp đang nghiên cứu phương án xử lý các bãi rác chôn lấp cũ và ứng dụng công nghệ tái chế tro bay. Đồng thời, doanh nghiệp mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục hỗ trợ, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan, tạo điều kiện triển khai các giải pháp xử lý và tái chế chất thải.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Nguyễn Minh Tấn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hà Nội, cho biết các nhà máy đốt rác phát điện hiện đã giúp thành phố xử lý hơn 70% lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày. Hà Nội đặt mục tiêu phấn đấu đến cuối năm 2027, đầu năm 2028 nâng tỷ lệ này lên 100%, tiến tới chấm dứt hoàn toàn việc chôn lấp rác thải sinh hoạt.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, thành phố đang đẩy mạnh kêu gọi, thu hút đầu tư xây dựng các nhà máy đốt rác phát điện tại khu vực phía nam, nhằm rút ngắn cự ly vận chuyển và tối ưu hóa chi phí xử lý.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên cùng đoàn công tác làm việc tại Nhà máy điện rác Sóc Sơn.

Không chỉ tập trung xử lý lượng rác phát sinh mới, Hà Nội còn hướng tới giải quyết lượng chất thải tồn đọng trong nhiều năm. Theo đó, thành phố chủ trương phối hợp với Nhà máy điện rác Sóc Sơn nghiên cứu phương án xử lý dứt điểm bãi rác chôn lấp cũ tồn tại từ năm 1999 đến nay, với khối lượng chất thải tồn trữ khoảng 38 triệu tấn.

Sau khi khảo sát thực tế và nghe báo cáo của các đơn vị, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đánh giá cao quy mô, nỗ lực và hiệu quả vận hành của Nhà máy điện rác Sóc Sơn, góp phần giảm áp lực xử lý rác thải cho Thủ đô.

Thứ trưởng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt của Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường là kiên quyết không đánh đổi môi trường và sức khỏe của nhân dân lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Trên tinh thần đó, việc ứng dụng khoa học, công nghệ tiên tiến để giải quyết căn cơ ô nhiễm môi trường, chuyển đổi tư duy từ coi rác thải là chất bỏ đi sang nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế tuần hoàn là yêu cầu cấp bách.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên nhấn mạnh, cùng với đổi mới công nghệ, Nhà máy cần chủ động chuẩn bị điều kiện thực hiện các quy định về phân cấp, phân quyền khi Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) có hiệu lực trong thời gian tới.

Để cụ thể hóa định hướng này, Thứ trưởng yêu cầu nhà máy và các đơn vị chức năng tập trung triển khai các giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong xử lý chất thải. Đối với tro xỉ và tro bay, cần nghiên cứu ứng dụng công nghệ tái chế làm phụ gia xi măng hoặc vật liệu xây dựng, thay vì duy trì lâu dài phương án chôn lấp.

Cùng với đổi mới công nghệ, các đơn vị liên quan cần chủ động chuẩn bị điều kiện thực hiện các quy định về phân cấp, phân quyền khi Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) có hiệu lực trong thời gian tới.

Đặc biệt, nhằm tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách, Thứ trưởng giao Cục Môi trường phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và định mức kinh tế - kỹ thuật, sớm trình cấp có thẩm quyền ban hành, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ xử lý, tái chế chất thải.

Đoàn công tác tham quan khu xử lý nước thải của nhà máy.

Song song với đó, Thứ trưởng yêu cầu nhà máy tiếp tục công khai, minh bạch số liệu quan trắc môi trường để người dân địa phương theo dõi, giám sát. Đồng thời, chủ động phối hợp với chính quyền thành phố nghiên cứu phương án xử lý dứt điểm bãi rác chôn lấp cũ, góp phần giải phóng nguồn lực đất đai, giảm thiểu ô nhiễm và hướng tới quản lý chất thải bền vững.