Trường học trở thành điểm xuất phát của thay đổi
Tiếp nối thành công Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”.

TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế phát biểu tại họp báo công bố Lễ trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 vào chiều 27/1 tại Hà Nội. 

TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, việc tổ chức Giải thưởng năm 2025 diễn ra trong bối cảnh nhựa đang trở thành một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là rác thải nhựa đại dương và vi nhựa ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, mỗi năm có khoảng 300 triệu tấn nhựa được sản xuất, trong đó một phần lớn không được xử lý đúng cách, gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe. Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất Đông Nam Á.

Đặc biệt, năm 2025, Ngày Môi trường Thế giới (5/6) do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động có chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, càng nhấn mạnh tính thời sự, tính cam kết và sự hưởng ứng kịp thời của Việt Nam thông qua việc tổ chức Giải thưởng năm nay. Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế, trong đó có các quốc gia trong khu vực ASEAN, bao gồm Việt Nam, đang tích cực tham gia đàm phán Thỏa thuận khung toàn cầu về ô nhiễm nhựa.

Đồng thời, vấn đề giảm nhựa là vấn đề toàn cầu đã được thể hiện trong các văn bản như tại Quyết định số 1316/QĐ-TTg ngày năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt Đề án tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa ở Việt Nam; Chỉ thị số 33/CT-TTg năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa.

Bên cạnh đó hiện nay, các mô hình Trường học Sinh thái ở ASEAN đã bước đầu lồng ghép chủ đề rác thải nhựa, nhưng chưa có một hệ thống đánh giá chung hoặc chiến dịch mang tính khu vực. Nhiều quốc gia đã triển khai sáng kiến riêng lẻ, nhưng chưa có mô hình tiêu chuẩn thống nhất.

“Đây là cơ hội để Việt Nam tiên phong xây dựng một mô hình mẫu với chuyên đề về rác thải nhựa rõ ràng, thực chất, góp phần định hình giải pháp bền vững và đóng góp sáng kiến cho toàn khu vực”, TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Sức lan tỏa rộng khắp trên cả nước
Theo Ban tổ chức, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 đã thu hút sự tham gia tích cực, nghiêm túc của các cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước với 294 hồ sơ tham dự Giải thưởng, tăng gấp 3,5 lần so với năm 2024, chất lượng hồ sơ tham gia Giải thưởng được nâng cao rõ rệt.

Theo ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, quá trình triển khai Giải thưởng cho thấy, giáo dục môi trường là lĩnh vực có tiềm năng lớn, sức lan tỏa sâu rộng và tác động bền vững. 

Số lượng Giải thưởng được phân bổ đồng đều giữa ba cấp học (Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông), với 20 trường/khối, thể hiện định hướng triển khai mô hình Trường học Sinh thái một cách toàn diện, liên thông và bền vững trong hệ thống giáo dục phổ thông.

Năm 2025, ngoài các hạng mục Giải: Nhất, Nhì, Ba, Khuyến khích; Giải thưởng được mở rộng với hạng mục “Giải Sáng tạo” ở cả ba cấp học. Đây lần đầu tiên khuyến khích các trường triển khai các ý tưởng sáng tạo, thực hành giảm thiểu rác thải nhựa, góp phần nâng cao nhận thức và hành vi bảo vệ môi trường.

Với gần 300 hồ sơ dự thi được phân bổ ở tất cả 34 tỉnh, thành trên toàn quốc, gồm cả các trường ở khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, các trường vừa bị ảnh hưởng bởi bão, lũ đợt tháng 10, 11 vừa qua.

Sự xuất hiện của các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa như Lào Cai, Cao Bằng, Gia Lai, Đắk Lắk, Tuyên Quang, Lạng Sơn cho thấy Giải thưởng không chỉ tập trung vào các địa phương có điều kiện thuận lợi, mà còn góp phần khuyến khích, động viên các địa phương còn nhiều khó khăn tham gia triển khai giáo dục môi trường và mô hình Trường học Sinh thái.

Đến nay, Hội đồng xét chọn đã lựa chọn và đề xuất Ban Tổ chức phê duyệt 60 trường đạt giải ở ba cấp học. Các trường đạt Giải thưởng phân bố tại 20 tỉnh, thành phố trên cả nước, bao phủ đầy đủ các vùng miền từ miền núi phía Bắc, đồng bằng, ven biển đến Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

Việt Nam góp dấu ấn trong giáo dục xanh ASEAN
Không chỉ ghi dấu về quy mô và phạm vi đại diện vùng miền, Giải thưởng năm nay còn có ý nghĩa đặc biệt khi huy động sự tham gia trực tiếp của các cơ quan báo chí trong vai trò tổ chức và đồng hành. Ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2025 là dấu mốc đặc biệt đối với Báo khi lần đầu tiên trực tiếp đảm nhận vai trò đơn vị tổ chức các hoạt động về giáo dục môi trường, trong đó có Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa.

Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân (TP. Hà Nội) tích cực triển khai, phát động học sinh tham gia các cuộc thi, triển lãm, làm đồ dùng tái chế nhằm tuyên truyền bảo vệ môi trường. 

Theo ông, quá trình triển khai Giải thưởng cho thấy, giáo dục môi trường là lĩnh vực có tiềm năng lớn, sức lan tỏa sâu rộng và tác động bền vững. Thông qua các mô hình trường học sinh thái, chương trình không chỉ nâng cao nhận thức, mà còn góp phần hình thành tư duy, thái độ và hành vi sống xanh cho học sinh ngay từ học đường - nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững lâu dài.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2025-2028, Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì Nhóm công tác ASEAN về Giáo dục môi trường. Trên cương vị này, Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với Vụ Hợp tác quốc tế và các nhóm công tác giáo dục môi trường của các quốc gia ASEAN để tổ chức các sự kiện trong nước, hội thảo tham vấn, lấy ý kiến chuyên gia, trao đổi ở cấp khu vực, từng bước triển khai các sáng kiến giáo dục môi trường đã được Hội nghị Bộ trưởng ASEAN thông qua.

“Đây là những hành động cụ thể, thiết thực nhằm thúc đẩy giáo dục vì môi trường, hành động vì thế hệ xanh, góp phần thực hiện các mục tiêu lớn đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng”, ông Nguyễn Ngọc Thạch nhấn mạnh.

Từ phía nhà đồng hành, đại diện Quỹ Vì Tương lai xanh đánh giá Giải thưởng là sáng kiến giàu ý nghĩa, đặt giáo dục môi trường và thế hệ trẻ vào vị trí trung tâm của phát triển bền vững.

Chương trình họp báo công bố Lễ trao Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam 2025 vào chiều 27/1 dành thời gian cho phiên hỏi - đáp với báo chí và chuyên gia, tập trung làm rõ các nội dung về tiêu chí Giải thưởng, cách thức tham gia, tác động giáo dục - xã hội cũng như định hướng phát triển Giải thưởng trong thời gian tới.

Ban Tổ chức đã trân trọng cảm ơn sự đồng hành trách nhiệm và bền bỉ của hơn 80 cơ quan báo chí, truyền thông, với trên 350 tác phẩm báo chí, truyền thông đã lan tỏa mạnh mẽ thông điệp, ý nghĩa xã hội và giá trị nhân văn của Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam.