Thầy và trò cùng sống xanh
Khi nhắc đến giáo dục xanh, trường THCS Trương Công Giai không đơn thuần là một địa chỉ dạy và học - đó là một không gian thực nghiệm nơi nhà trường chủ động kiến tạo thói quen thân thiện với môi trường cho học sinh. Ngay từ khi thành lập, trường đã nhanh chóng thiết lập nhiều chương trình, chuyên đề nhằm khuyến khích học sinh thực hành lối sống xanh ngay từ những việc rất nhỏ trong đời sống học đường.

Với nhiều học sinh trường THCS Trương Công Giai, sống xanh không còn là khẩu hiệu và đã trở thành một phần của sinh hoạt hằng ngày. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Vụ Hợp tác quốc tế, Quỹ Vì tương lai xanh tổ chức Giải thưởng trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 - Trường học không rác thải nhựa. Mọi thông tin liên quan đến Giải thưởng bạn đọc xem trên Báo điện tử nongnghiepmoitruong.vn, trang web của Giải thưởng ecoschool.vn hoặc Nhà báo Nguyễn Quỳnh Chi, SĐT: 0967181555 hoặc mail: nquynhchi.00@gmail.com.

Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề, tập huấn cho cả giáo viên và học sinh về bảo vệ môi trường. Một trong những chuỗi hoạt động gần đây mang tên “CG-ERS chung tay xây dựng trường học Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp” đã được triển khai nhằm nâng cao ý thức bảo quản vệ sinh, phân loại rác và xây dựng môi trường học tập thân thiện. Các chuyên đề như vậy không chỉ là giờ thảo luận mà được kết nối với hoạt động thực tế trong lớp, sân trường và chương trình ngoại khóa.

Bên cạnh đó, trường còn có Sổ tay Xanh điện tử hướng dẫn học sinh hiểu về rác thải, đặc biệt là nhựa dùng 1 lần, hướng dẫn phân loại rác, tái chế. Cùng với đó, trường tổ chức cuộc thi thiết kế video tuyên truyền về bảo vệ môi trường và cuộc thi thiết kế poster tuyên truyền tiết kiệm điện, nước, thu gom rác thải và góc sống xanh tại các lớp học.

Trường đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thực như tập huấn giáo viên về thông điệp “nói không với rác thải nhựa”, sau đó lan tỏa đến học sinh qua các sáng kiến hạn chế nhựa dùng một lần, sử dụng bình nước cá nhân, túi vải và những góc tái chế đồ dùng trong lớp học. Nhà trường luôn coi việc tập huấn giáo viên là một bước quan trọng, khi giáo viên thấm và làm gương, thông điệp xanh được truyền đạt liên tục và có hệ thống trong sinh hoạt dạy - học.

Có thể thấy lối sống xanh ở trường THCS Trương Công Giai không còn dừng ở khẩu hiệu. Với nhiều học sinh theo học tại đây, các thói quen như mang bình nước cá nhân, tắt điện khi rời lớp, khóa vòi nước hay phân loại rác đã trở thành một phần của sinh hoạt hằng ngày.

Mỗi giáo viên trường THCS Trương Công Giai là một tấm gương sống xanh, lan tỏa và truyền thông điệp về môi trường thông qua mỗi tiết học. 

Với Nguyễn Quỳnh Phương, nhận thức về môi trường hình thành từ những quan sát rất sớm và rất gần. Em từng nhìn dòng sông như một biểu tượng của sự sống, nơi thiên nhiên phong phú và mang vẻ đẹp đặc trưng của mỗi vùng đất. Nhưng theo thời gian, qua những hình ảnh trên truyền hình và thực tế xung quanh, Phương dần nhận ra một thực trạng khác: ô nhiễm đang len lỏi, phá vỡ những mạch nguồn từng nuôi dưỡng sự sống. Từ nhận thức ấy, em bắt đầu thay đổi những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Mang theo bình nước cá nhân để hạn chế đồ nhựa dùng một lần, tắt điện, khóa vòi nước khi không sử dụng, thực hiện phân loại rác đúng quy định… với Phương, đó không phải là những việc lớn lao, mà là cách thiết thực nhất để học sinh có thể góp phần bảo vệ môi trường trong điều kiện của mình. “Em tin rằng, khi nhiều người cùng bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, môi trường sống sẽ dần được cải thiện theo hướng bền vững”, Phương chia sẻ.

Em Nguyễn Quỳnh Phương tin rằng, khi nhiều người cùng bắt đầu từ những thay đổi nhỏ, môi trường sống sẽ dần được cải thiện theo hướng bền vững. 

Cũng giống như Quỳnh Phương, cô bạn cùng lớp Nguyễn Diệp Chi thì có góc nhìn về bảo vệ môi trường như một hành trình bắt đầu từ chính không gian sống và học tập hằng ngày. Với em, sống xanh không phải là khẩu hiệu, mà là những hành động cụ thể: giữ gìn lớp học sạch đẹp, sẵn sàng nhặt rác ngay dưới chân mình, chủ động tạo những “góc xanh” trong lớp học và tại gia đình. Diệp Chi cho biết, em và các bạn hạn chế rác thải nhựa bằng cách sử dụng bình nước, hộp cá nhân, túi vải, đồng thời tái chế các vật dụng nhựa thành đồ dùng học tập nhỏ gọn, phù hợp với đời sống học sinh. Từ những việc tưởng chừng rất giản dị ấy, em cho rằng mỗi học sinh đều có thể trở thành một “mầm xanh”. Khi các mầm xanh cùng lớn lên trong môi trường học đường, một không gian xanh - sạch - đẹp không chỉ hiện hữu trong khuôn viên trường lớp, mà còn mở ra hy vọng về một tương lai bền vững hơn cho cộng đồng.

Với Nguyễn Diệp Chi, sống xanh không chỉ là khẩu hiệu mà là những hành động cụ thể hằng ngày. 

Nhà trường - không gian nuôi dưỡng những “đại sứ môi trường”

Tại trường THCS Trương Công Giai, giáo dục môi trường không tách rời đời sống học đường mà được “cấy” vào từng không gian quen thuộc. Sân trường, hành lang, góc lớp được tận dụng để trồng cây, bố trí thùng rác phân loại và trưng bày sản phẩm tái chế do chính học sinh thực hiện. Cách tổ chức này giúp các em không chỉ “nhìn thấy” môi trường xanh, mà còn trực tiếp tham gia kiến tạo. Những hoạt động trải nghiệm như trại môi trường, ngày hội phân loại rác hay các dự án nhỏ do học sinh đề xuất, từ tái chế đến sáng tạo vật dụng từ rác, được triển khai theo hướng gọn nhẹ, sát thực tế. Điều quan trọng là học sinh nhìn thấy kết quả tức thì của công sức mình: một góc lớp gọn gàng hơn, một sản phẩm tái chế hữu ích hơn, một thói quen mới được duy trì đều đặn. Đó chính là động lực để hành động xanh không sớm “nguội lạnh” sau phong trào.

Hướng dẫn phân loại rác được gắn trên góc tuyên truyền về bảo vệ môi trường. 

Song song với hoạt động tại chỗ, nhà trường chủ động lan tỏa những sáng kiến này qua fanpage và cổng thông tin điện tử. Việc công khai, chia sẻ không chỉ ghi nhận nỗ lực của học sinh mà còn tạo cầu nối với phụ huynh và cộng đồng xung quanh. Khi các gia đình nhìn thấy con em mình thay đổi thói quen, thông điệp sống xanh có thêm cơ hội được tiếp nối trong không gian gia đình - nơi quyết định phần lớn hành vi tiêu dùng hằng ngày.

Để các hoạt động môi trường duy trì bền vững trong điều kiện trường học đô thị, trường THCS Trương Công Giai lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, hài hòa giữa giáo dục chính khóa và phong trào. Nhà trường ưu tiên những hoạt động thiết thực, dễ duy trì như giảm sử dụng nhựa dùng một lần, lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào sinh hoạt tập thể, thay vì triển khai các mô hình vượt quá nguồn lực.

Song song với đó, nhà trường triển khai danh hiệu “Đại sứ môi trường” hằng năm với tiêu chí rõ ràng ngay từ đầu năm học. Học sinh đăng ký phấn đấu danh hiệu phải thực hiện tốt việc giữ gìn vệ sinh môi trường, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và lan tỏa lối sống xanh thông qua các cuộc thi hùng biện. Danh hiệu được tổng kết, trao thưởng định kỳ, tạo động lực để học sinh chủ động dẫn dắt các hoạt động xanh trong trường.

Nhiều không gian xanh được bố trí khắp khuôn viên trường để học sinh được "nhìn thấy", được truyền cảm hứng sống xanh, bảo vệ môi trường. 

Phong trào Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp cũng được triển khai đồng bộ tới cán bộ, giáo viên, nhân viên thông qua xây dựng góc làm việc xanh, vệ sinh trường lớp và các hoạt động cộng đồng như “Ngày cuối tuần xanh”, Tết trồng cây, chương trình “Đổi giấy, đổi rác thải nhựa lấy cây xanh”. Những hoạt động này góp phần hình thành nếp sống xanh bền vững trong toàn trường. Một điểm nhấn khác là sự kết nối chủ động của trường THCS Trương Công Giai với các chương trình và các chuỗi hoạt động “Trường học xanh - Vì một Hà Nội xanh” do thành phố khuyến khích. Thông qua mạng lưới này, nhà trường tiếp cận được hướng dẫn chuyên môn, tài liệu tập huấn và cơ hội tham gia các sân chơi, giải thưởng như Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam. Sự liên kết giúp nhà trường có khung tiêu chí và hệ quy chiếu để so sánh, học hỏi các mô hình hiệu quả từ những đơn vị khác.

Khi nhà trường tạo điều kiện để học sinh tự thực hành, tự tổ chức và tự đánh giá kết quả, nhận thức sẽ chuyển hóa thành hành động một cách tự nhiên. Những thay đổi nhỏ, lặp lại mỗi ngày, dần hình thành năng lực công dân xanh - những “đại sứ môi trường” thầm lặng nhưng kiên định, trưởng thành từ chính không gian học đường.