Trưởng đoàn các quốc gia thể hiện tinh thần đoàn kết hợp tác chặt chẽ về môi trường tại Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN về môi trường lần thứ 34
Về môi trường và biến đổi khí hậu: Nội dung hợp tác về môi trường, đặc biệt là về ô nhiễm nhựa, hóa chất và chất thải, biến đổi khí hậu được quan tâm, thúc đẩy trong ASEAN và ASEAN với các đối tác. Đây cũng là nội dung được thảo luận tại Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN về môi trường lần thứ 34, Hội nghị các quan chức cấp cao ASEAN+3, Hội nghị đối thoại hợp tác môi trường ASEAN - Nhật Bản, các Hội nghị đối thoại ASEAN - EU, Hội nghị đối thoại cấp cao ASEAN - Hàn Quốc; Hội nghị đối thoại ASEAN - Hoa Kỳ tại Indonesia vào cuối tháng 7 năm 2023.
Về biến đổi khí hậu, các nhà Lãnh đạo ASEAN đã thông qua một số văn kiện quan trọng, bao gồm Tuyên bố chung ASEAN về Biến đổi khí hậu gửi Hội nghị lần thứ 28 các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28), Thỏa thuận thành lập Trung tâm ASEAN về biến đổi khí hậu ở cấp AWGCC và ASOEN nhân dịp Hội nghị Bộ trưởng AMME lần thứ 17 và các Hội nghị liên quan vào ngày 22-24 tháng 8 năm 2023 tại Viên Chăn, CHDCND Lào.
Về môi trường biển và đới bờ: Hợp tác ASEAN với các đối tác được thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau về bảo tồn đa dạng sinh học biển, quản lý tài nguyên, môi trường biển và vùng bờ, kiểm soát ô nhiễm môi trường biển, đặc biệt chú trọng đến giải quyết vấn đề rác thải nhựa đại dương, hướng tới phát triển kinh tế biển bền vững.
Trong khuôn khổ hợp tác ASEAN về lĩnh vực môi trường biển và đới bờ, các vấn đề được tập trung thảo luận tại các cuộc họp của Ủy ban Khoa học và Công nghệ biển (ASEAN COST), Nhóm công tác về đới bờ của ASEAN (AWGCME) là rác nhựa biển; dự thảo Kế hoạch hành động khu vực ASEAN về chống rác thải nhựa biển (Kế hoạch hành động đã được Ban Thư ký ASEAN thông qua năm 2021), quá trình đàm phán xây dựng Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đại dương.
Về những vấn đề mới nổi: Một số nội dung mới trong hoạt động hợp tác ASEAN và các Đối tác đang được thảo luận, triển khai bao gồm xây dựng một công cụ ràng buộc pháp lý nhằm chấm dứt rác thải nhựa vào năm 2024; Khung kinh tế xanh ASEAN hướng dẫn việc thực hiện Tuyên bố của các nhà Lãnh đạo ASEAN về kinh tế xanh đã được thông qua năm 2021; Chiến lược trung hòa các-bon ASEAN (hiện đang được xây dựng theo kênh Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC); Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về Sáng kiến Một sức khỏe đã được thông qua.
Về các Hội nghị/Hội thảo, trong năm 2023, hợp tác ASEAN về môi trường đã diễn ra các Hội nghị quan trọng, bao gồm:
Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 17 (AMME) và các hội nghị liên quan, 21-24/8/2023, tại Viên Chăn, Lào. Đây là hội nghị cấp Bộ trưởng được luân phiên tổ chức 2 năm/lần nhằm thông qua, phê duyệt các quyết nghị về hợp tác của các lĩnh vực môi trường trong khuôn khổ hợp tác ASEAN ở cấp Bộ trưởng Môi trường chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao ASEAN 43.
Nhân dịp Hội nghị AMME 17, đã diễn ra các sự kiện bao gồm: Hội nghị các bên tham gia Hiệp định ASEAN về Ô nhiễm khói mù xuyên biên giới lần thứ 18 (COP-18) và các hội nghị liên quan gồm: Hội nghị lần thứ 18 của Hội nghị các Bên tham gia AATHP (COP-18); Đối thoại cấp Bộ trưởng ASEAN-Nhật Bản về Môi trường và Biến đổi khí hậu; Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN+3 (EMM); Đối thoại cấp Bộ trưởng ASEAN - EU về Môi trường và Biến đổi khí hậu; Đối thoại cấp Bộ trưởng ASEAN - Hoa Kỳ về Môi trường và Biến đổi khí hậu; Lễ trao giải Trường học sinh thái ASEAN và Nhà vô địch thanh niên sinh thái; Tuần lễ Môi trường ASEAN - Nhật Bản.
Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN về môi trường (ASOEN) lần thứ 34 và các hội nghị liên quan, 31/7-04/8/2023, tại Bogor, Indonesia. Đây là các Hội nghị được tổ chức theo định kỳ hàng năm nhằm các nước thành viên tổng kết, đánh giá các hoạt động hợp tác trong khuôn khổ 10 Nhóm Công tác ASEAN trong năm 2023;
Hội nghị của 10 Nhóm Công tác ASEAN về các lĩnh vực môi trường, trong đó Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội nghị Nhóm công tác ASEAN về Hóa chất và Chất thải lần thứ 8, 05-07/7/2023, tại Hà Nội. Đây là một hoạt động thường niên thuộc khuôn khổ hợp tác ASEAN về môi trường nhằm chuẩn bị nội dung cho Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN về môi trường lần thứ 34 và Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN lần thứ 17.
Phương hướng trọng tâm năm 2024 trong khuôn khổ ASEAN về môi trường tập trung vào 02 nhóm nhiệm vụ quan trọng: (i) Cùng các quốc gia thành viên ASEAN tham dự các Chương trình nghị sự về các quy trình của Ủy ban đàm phán liên chính phủ (INC) đang diễn ra đối với Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đại dương, cũng như thảo luận về khả năng xây dựng Tuyên bố chung ASEAN trong tương lai. (ii) Tăng cường hợp tác ASEAN và các đối tác về bảo tồn đa dạng sinh học biển, quản lý và bảo vệ tài nguyên, môi trường biển và vùng bờ cùng với nỗ lực thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng bền vững (kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn), thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, chuyển đổi năng lượng và quản lý rác thải nhựa tạo động lực cho một ASEAN xanh hơn; thúc đẩy hợp tác với các đối tác nhằm huy động hỗ trợ về thể chế, kỹ thuật và tài chính để xây dựng một cộng đồng ASEAN bền vững và chống chịu./.