Thống nhất phương pháp đánh giá tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường trên toàn quốc
Tin tức - Sự kiện 19/11/2026
Thống nhất phương pháp thống kê, đánh giá mức độ tuân thủ quy chuẩn môi trường
Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, việc đánh giá mức độ tuân thủ quy chuẩn môi trường của các cơ sở sản xuất, kinh doanh có ý nghĩa quan trọng đối với công tác quản lý và kiểm soát ô nhiễm. Không chỉ phản ánh kết quả thực hiện các yêu cầu bảo vệ môi trường, thông tin thống kê còn là cơ sở để cơ quan quản lý theo dõi diễn biến chất lượng môi trường, xác định những vấn đề cần quan tâm và đánh giá hiệu quả thực hiện các mục tiêu đã đề ra.
Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ về cập nhật, bổ sung Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định chỉ tiêu số 51 là “Tỷ lệ cơ sở sản xuất kinh doanh đạt quy chuẩn về môi trường (%)”. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì theo dõi, hướng dẫn thực hiện chỉ tiêu này.
Để triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành hướng dẫn về phạm vi, đối tượng, thời gian, phương thức thống kê, phương pháp tính toán, nguồn dữ liệu và trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Đây là cơ sở để các địa phương áp dụng cùng một phương pháp đánh giá, bảo đảm khả năng tổng hợp, so sánh kết quả giữa các địa phương và qua từng năm.
Theo hướng dẫn, đối tượng thống kê bao gồm các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có giấy phép môi trường, đăng ký môi trường hoặc hồ sơ môi trường tương đương còn giá trị sử dụng theo quy định, đồng thời có phát sinh và xả thải ra môi trường. Phạm vi này bao gồm cả các cơ sở hoạt động trong khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, làng nghề và các cơ sở hoạt động độc lập.
Tuy nhiên, không phải tất cả cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn đều thuộc diện thống kê. Những dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, xây dựng và chưa xả thải; cơ sở không xả thải ra môi trường; cơ sở đã chấm dứt hoạt động trước ngày 1/1 của năm báo cáo hoặc tạm dừng hoạt động trong toàn bộ kỳ báo cáo và có tài liệu minh chứng hợp pháp theo yêu cầu sẽ không thuộc phạm vi đánh giá. Các nguồn thải hoặc yếu tố môi trường không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy chuẩn kỹ thuật môi trường hay giá trị giới hạn áp dụng theo quy định cũng được loại trừ. Việc xác định đúng đối tượng thống kê giúp phản ánh sát hơn tình hình tuân thủ quy chuẩn môi trường của các cơ sở đang hoạt động, tránh đưa vào đánh giá những trường hợp chưa phát sinh hoạt động xả thải hoặc không thuộc phạm vi áp dụng.
Phân loại cơ sở theo kết quả quan trắc và dữ liệu môi trường
Một nội dung trọng tâm của hướng dẫn là phương pháp phân loại cơ sở sản xuất, kinh doanh dựa trên kết quả thực hiện quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tài liệu minh chứng trong kỳ báo cáo. Theo đó, các cơ sở thuộc phạm vi thống kê được chia thành ba nhóm: đạt quy chuẩn môi trường, không đạt quy chuẩn môi trường và chưa thể phân loại.

Hoạt động quan trắc môi trường tại các cơ sở sản xuất cung cấp dữ liệu phục vụ đánh giá mức độ đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường (Ảnh sưu tầm)
Nhóm đạt quy chuẩn môi trường gồm các cơ sở đáp ứng đầy đủ những điều kiện được quy định trong kỳ báo cáo. Cụ thể, chất thải xả ra môi trường, bao gồm nước thải, bụi, khí thải và các thành phần môi trường khác, có kết quả quan trắc đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật môi trường tương ứng được quy định trong giấy phép môi trường, đăng ký môi trường hoặc hồ sơ môi trường hợp lệ.
Đối với cơ sở thuộc diện phải lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, liên tục, việc đánh giá còn căn cứ vào tỷ lệ dữ liệu truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường theo quy định và kết quả quan trắc không ghi nhận vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường, tính theo giá trị trung bình 24 giờ.
Nhóm không đạt quy chuẩn môi trường là các cơ sở có ít nhất một nguồn thải, như nước thải, khí thải hoặc thành phần môi trường khác, có thông số quan trắc vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường cho phép. Như vậy, việc đánh giá không chỉ căn cứ vào kết quả chung của cơ sở mà còn xem xét mức độ đáp ứng quy chuẩn đối với từng nguồn thải thuộc phạm vi quản lý.
Đối với nhóm chưa thể phân loại, đây là những cơ sở thuộc phạm vi thống kê nhưng chưa có đủ thông tin, dữ liệu để đưa ra kết luận tại thời điểm chốt số liệu. Nguyên nhân có thể do thiếu thông tin về nguồn thải, quy chuẩn áp dụng, dữ liệu quan trắc hoặc kết luận kiểm tra trong kỳ báo cáo.
Việc phân biệt ba nhóm cơ sở có ý nghĩa quan trọng trong công tác thống kê. Những cơ sở chưa đủ dữ liệu không được mặc nhiên xác định là đạt quy chuẩn, đồng thời cũng không bị xếp ngay vào nhóm không đạt khi chưa có đủ căn cứ kết luận. Cách phân loại này bảo đảm tính khách quan của kết quả đánh giá và phản ánh rõ những khoảng trống thông tin cần tiếp tục được bổ sung.
Hướng dẫn cũng quy định cách xử lý đối với trường hợp cơ sở từng có kết quả quan trắc vượt quy chuẩn trong năm nhưng đã hoàn thành biện pháp khắc phục. Nếu có kết quả quan trắc lại đạt quy chuẩn và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận bằng văn bản trước ngày 31/12 của năm báo cáo, cơ sở được phân loại là đạt trong năm đó.
Để bảo đảm tính thống nhất, tỷ lệ cơ sở đạt quy chuẩn môi trường được xác định bằng số cơ sở đạt quy chuẩn chia cho tổng số cơ sở thuộc phạm vi thống kê, đánh giá, nhân với 100%. Tổng số này bao gồm cả cơ sở đạt, không đạt và chưa thể phân loại.
Điểm đáng chú ý là các cơ sở chưa thể phân loại vẫn được tính trong tổng số cơ sở làm căn cứ xác định tỷ lệ. Phương pháp này giúp hạn chế tình trạng chỉ lựa chọn những cơ sở có đủ dữ liệu thuận lợi để đánh giá, đồng thời thúc đẩy các địa phương nâng cao chất lượng thu thập, quản lý và hoàn thiện dữ liệu môi trường. Kết quả tính toán được làm tròn đến hai chữ số sau dấu thập phân. Việc kiểm tra số liệu phải bảo đảm tổng số cơ sở thuộc ba nhóm bằng tổng số cơ sở trong phạm vi thống kê, đánh giá.
Làm rõ trách nhiệm của địa phương, nâng cao chất lượng dữ liệu môi trường
Cùng với việc thống nhất phương pháp đánh giá, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định cụ thể trách nhiệm của các cấp, cơ quan liên quan trong quá trình thu thập, tổng hợp và báo cáo số liệu.
Theo đó, UBND cấp xã, phường thực hiện rà soát, lập danh sách ban đầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn quản lý; phối hợp thu thập báo cáo công tác bảo vệ môi trường và gửi thông tin về cơ quan được UBND cấp tỉnh giao làm đầu mối phân loại, đánh giá.
Cơ quan đầu mối có trách nhiệm tổng hợp kết quả, tính toán tỷ lệ và báo cáo UBND tỉnh, thành phố thẩm định, phê duyệt. Đồng thời, cơ quan này quản lý, lưu trữ hồ sơ, tài liệu minh chứng phục vụ hoạt động kiểm tra, thanh tra theo quy định.
Trên cơ sở kết quả được phê duyệt, UBND tỉnh, thành phố gửi báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, đánh giá tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường trên phạm vi toàn quốc. Bộ có trách nhiệm tiếp nhận, tổng hợp số liệu, thực hiện báo cáo theo yêu cầu của Nghị quyết số 109/NQ-CP và tích hợp kết quả vào Hệ thống thông tin môi trường quốc gia.
Thời gian thống kê, đánh giá được tính từ ngày 1/1 đến hết ngày 31/12 hằng năm. Thời điểm gửi kết quả về Bộ Nông nghiệp và Môi trường được thực hiện cùng thời điểm báo cáo công tác bảo vệ môi trường cấp tỉnh hằng năm.
Về nguồn dữ liệu, hướng dẫn xác định ba nhóm tài liệu phục vụ đánh giá gồm kết luận thanh tra, kiểm tra về bảo vệ môi trường của cơ quan có thẩm quyền; dữ liệu quan trắc môi trường tự động, liên tục được truyền trực tiếp và xác thực bởi Sở Nông nghiệp và Môi trường; cùng báo cáo công tác bảo vệ môi trường định kỳ hằng năm của cơ sở.
Việc sử dụng các nguồn thông tin này giúp kết quả đánh giá có căn cứ kiểm chứng, đồng thời gắn hoạt động thống kê với công tác quan trắc, kiểm tra và quản lý môi trường thường xuyên tại địa phương.
Thông qua việc chuẩn hóa phương pháp thống kê, đánh giá tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường, Công văn số 12800/BNNMT-MT tạo cơ sở để theo dõi đầy đủ hơn tình hình tuân thủ quy chuẩn môi trường trên phạm vi cả nước. Kết quả đánh giá không chỉ phục vụ việc thực hiện chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho công tác quản lý, kiểm soát ô nhiễm và nâng cao chất lượng môi trường sống.
TIN LIÊN QUAN
- Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm soát ô nhiễm
- Lâm Đồng lan tỏa phong trào toàn dân chung tay bảo vệ môi trường
- Giải pháp cấp bách tăng cường quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
- Bảo vệ môi trường biển - Nền tảng để phát triển kinh tế biển bền vững
- Cà Mau: Triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn tỉnh
- Hiệu quả thiết thực từ các mô hình bảo vệ môi trường của phụ nữ tỉnh Hưng Yên
- Tây Ninh phân cấp quản lý chất thải rắn sinh hoạt: Làm rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường
- Quy định cách tính tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải tại các lưu vực sông
- Xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ cho ngành Nông nghiệp và Môi trường
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng hành xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh