Quy định cách tính tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải tại các lưu vực sông

Tin tức - Sự kiện 19/11/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Công văn số 12673/BNNMT-MT ngày 04/11/2026 hướng dẫn thống kê, đánh giá tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải đổ vào lưu vực các sông. Hướng dẫn quy định cụ thể phạm vi, đối tượng, phương pháp tính toán và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, nhằm thống nhất việc theo dõi, đánh giá Chỉ tiêu số 50 tại Nghị quyết số 109/NQ-CP của Chính phủ trên phạm vi toàn quốc.

Thống nhất phương pháp thống kê, đánh giá nước thải

Việc thống kê đầy đủ lượng nước thải phát sinh, được xử lý và tái sử dụng có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá hiệu quả kiểm soát ô nhiễm tại các lưu vực sông. Để bảo đảm tính thống nhất và khả năng tổng hợp số liệu giữa các địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành hướng dẫn thực hiện Chỉ tiêu số 50 về “Tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải ra môi trường lưu vực các sông” tại Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026 của Chính phủ. Việc ban hành hướng dẫn cũng gắn với yêu cầu đổi mới phương thức quản trị môi trường dựa trên dữ liệu, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số theo Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Trước khi ban hành, dự thảo hướng dẫn đã được gửi lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương tại Công văn số 10339/BNNMT-MT ngày 10/9/2026.
Theo hướng dẫn, nước thải đổ vào lưu vực sông bao gồm nước thải xả trực tiếp vào sông, hồ và nước thải đi qua hệ thống thu gom, thoát nước, kênh mương nội đồng tại địa phương rồi chảy vào lưu vực sông. Vì vậy, lượng nước thải đổ vào lưu vực sông được xác định là lượng nước thải phát sinh trên địa bàn tỉnh, thành phố.


 Công tác xử lý nước thải góp phần kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ chất lượng môi trường nước tại các lưu vực sông

Đối tượng thống kê gồm hai nhóm: nước thải từ khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ (gọi chung là nước thải sản xuất); cùng với nước thải sinh hoạt. Thời gian thống kê được tính từ ngày 1/1 đến hết ngày 31/12 hằng năm.
Tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải được xác định bằng tổng lượng nước thải được xử lý chia cho tổng lượng nước thải phát sinh, nhân với 100%. Cả hai đại lượng đều bao gồm nước thải sản xuất và nước thải sinh hoạt, được thống kê theo đơn vị m³/năm. Kết quả tỷ lệ được làm tròn đến hai chữ số sau dấu thập phân.
Đáng lưu ý, theo hướng dẫn, nước thải phải được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi tái sử dụng. Do đó, lượng nước thải tái sử dụng được tính chung trong lượng nước thải đã xử lý, không cộng thêm để tránh tính trùng.

Xác định lượng nước thải sản xuất và sinh hoạt theo từng nguồn phát sinh
Hướng dẫn quy định phương pháp xác định lượng nước thải phát sinh và được xử lý đối với từng nhóm nguồn thải, phù hợp với đặc điểm sử dụng nước và hình thức xử lý.
Đối với nước thải sản xuất, tổng lượng phát sinh được xác định bằng tổng lượng nước cấp cho các khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ nhân với hệ số 80%. Lượng nước cấp bao gồm nước từ hệ thống cấp nước tập trung và nước do các cơ sở tự khai thác. Trong đó, số liệu cấp nước tập trung được lấy từ đơn vị cấp nước; lượng nước tự khai thác được xác định qua đo đạc thực tế, giấy phép khai thác tài nguyên nước hoặc các báo cáo liên quan. Một số trường hợp nước tự khai thác phục vụ sản xuất muối, trao đổi nhiệt, nuôi trồng thủy sản, hải sản được loại trừ theo quy định tại Nghị định số 346/2025/NĐ-CP.
Lượng nước thải sản xuất được xử lý bằng tổng lượng nước thải phát sinh trừ đi lượng nước thải không được xử lý, nếu có. Đối với các cơ sở không có hệ thống xử lý nước thải hoặc không đấu nối nước thải để xử lý theo quy định, lượng nước thải phát sinh được xác định từ hồ sơ môi trường, báo cáo công tác bảo vệ môi trường hoặc khảo sát, đo đạc thực tế và được tính vào lượng nước thải không được xử lý.
Đối với nước thải sinh hoạt, tổng lượng phát sinh được xác định từ lượng nước cấp cho hộ gia đình, cá nhân tại khu vực đã có hệ thống cấp nước tập trung và lượng nước cấp tại khu vực chưa có hệ thống này. Tại nơi chưa có cấp nước tập trung, lượng nước cấp sinh hoạt được tính theo số dân cư trú thường xuyên, định mức 90 lít/người/ngày (0,09 m³/người/ngày) và số ngày trong năm, căn cứ TCVN 13606:2023/BXD.
Lượng nước thải sinh hoạt được xử lý bao gồm nước thải được xử lý tại các trạm, nhà máy xử lý tập trung và nước thải được xử lý bằng công trình, thiết bị tại chỗ đáp ứng yêu cầu theo quy định. Đối với hệ thống tập trung, số liệu được xác định bằng tổng lưu lượng xả nước thải thực tế của các trạm, nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt trên địa bàn.
Tại khu vực chưa có hệ thống thu gom, xử lý tập trung, chỉ những công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ có chứng nhận hợp quy theo QCVN 98:2025/BNNMT mới được đưa vào thống kê theo hướng dẫn. Lượng nước thải được xử lý được tính theo số dân cư trú thường xuyên tại các hộ sử dụng công trình, thiết bị đáp ứng quy định, nhân với định mức 0,09 m³/người/ngày và số ngày trong năm.
Việc phân định phương pháp tính cho từng nguồn thải giúp thống nhất cách xác định lượng nước thải phát sinh, được xử lý và tái sử dụng, đồng thời phản ánh cả hoạt động xử lý nước thải tập trung và xử lý tại chỗ.

Phân định trách nhiệm thống kê, tổng hợp và báo cáo
Để triển khai thống nhất, hướng dẫn quy định trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc thu thập, kiểm tra, tổng hợp và báo cáo số liệu.
Theo đó, các đơn vị cấp nước cung cấp số liệu về lượng nước cấp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và sinh hoạt. Các đơn vị vận hành trạm, nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt cung cấp số liệu về lượng nước thải thực tế được xử lý tại các công trình này.
Sở Xây dựng có trách nhiệm rà soát, lập danh mục các khu vực chưa có hệ thống cấp nước sinh hoạt tập trung và chưa có hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt tập trung. Trên cơ sở danh mục này, đơn vị công an cấp xã cung cấp số liệu dân cư trú thường xuyên phục vụ tính toán lượng nước cấp sinh hoạt.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND cấp xã và các đơn vị liên quan rà soát, xác định các cơ sở sản xuất, kinh doanh không có hệ thống xử lý nước thải hoặc không đấu nối để xử lý theo quy định; đồng thời thống kê các công trình, thiết bị xử lý nước thải sinh hoạt tại chỗ có chứng nhận hợp quy tại khu vực chưa có hệ thống xử lý tập trung.
Cơ quan được UBND tỉnh, thành phố giao làm đầu mối tổng hợp kết quả, tính toán tỷ lệ và trình UBND cấp tỉnh phê duyệt, đồng thời quản lý, lưu trữ hồ sơ, tài liệu minh chứng. Kết quả đánh giá được tích hợp vào báo cáo công tác bảo vệ môi trường cấp tỉnh hằng năm gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, đánh giá trên phạm vi toàn quốc.
Hướng dẫn ban hành kèm theo bảy biểu mẫu thống kê, phục vụ tổng hợp số liệu về nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt, các cơ sở không có biện pháp xử lý nước thải theo quy định và các công trình xử lý nước thải tập trung, tại chỗ.
Việc thống nhất phương pháp thống kê, đánh giá theo Công văn số 12673/BNNMT-MT tạo cơ sở để các địa phương theo dõi đầy đủ hơn tình hình xử lý và tái sử dụng nước thải, bảo đảm tính đồng bộ của số liệu phục vụ đánh giá Chỉ tiêu số 50. Qua đó, hỗ trợ công tác quản lý, kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ chất lượng môi trường nước tại các lưu vực sông.