Xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ cho ngành Nông nghiệp và Môi trường
Tin tức - Sự kiện 19/11/2026
Hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất trong toàn ngành
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng được đẩy mạnh, việc xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, có khả năng kết nối và chia sẻ giữa các cơ quan quản lý là yêu cầu quan trọng đối với ngành nông nghiệp và môi trường. Với phạm vi quản lý rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực chuyên ngành, việc tổ chức dữ liệu theo một kiến trúc thống nhất có ý nghĩa thiết thực trong nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản lý, điều hành.
Quyết định số 1805/QĐ-BNNMT được ban hành trên cơ sở Luật Dữ liệu năm 2024, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các quy định liên quan đến quản trị, kết nối và chia sẻ dữ liệu.
.jpg)
Hệ thống theo dõi, giám sát chất lượng môi trường xung quanh phục vụ công tác quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu môi trường
Theo Quyết định, Khung dữ liệu ngành gồm ba hợp phần có mối quan hệ chặt chẽ: Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Từ điển dữ liệu dùng chung. Trong đó, Khung kiến trúc dữ liệu xác định cấu trúc tổng thể, các lớp dữ liệu, nền tảng và luồng tích hợp; Khung quản trị, quản lý dữ liệu quy định phương thức tổ chức, vận hành và giám sát; còn Từ điển dữ liệu là cơ sở chuẩn hóa tên gọi, mã định danh, cấu trúc và ý nghĩa của các trường dữ liệu.
Khung dữ liệu được áp dụng thống nhất trong toàn ngành nông nghiệp và môi trường, từ trung ương đến địa phương, đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân tham gia tạo lập, quản lý và khai thác dữ liệu theo phạm vi được phân công, phân cấp.
Một trong những nguyên tắc quan trọng là dữ liệu được tạo lập một lần, sử dụng nhiều lần và chia sẻ có kiểm soát, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng mục đích. Đồng thời, các hoạt động quản lý dữ liệu phải xác định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, chủ quản, người quản lý và người sử dụng dữ liệu; bảo đảm chất lượng, tính toàn vẹn, độ tin cậy và an toàn thông tin.
Khung dữ liệu ngành cũng là căn cứ để xây dựng, nâng cấp, mở rộng các hệ thống thông tin chuyên ngành; tổ chức kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa trung ương với địa phương, phù hợp với Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia.
Chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu theo kiến trúc chung
Theo Khung kiến trúc được ban hành, dữ liệu ngành nông nghiệp và môi trường được tổ chức theo các miền nghiệp vụ và miền dữ liệu, bao quát các lĩnh vực quản lý chuyên ngành như trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản, đất đai, tài nguyên nước, môi trường và các lĩnh vực liên quan.
Mô hình dữ liệu cơ bản của ngành xác định dữ liệu về con người và tổ chức là trung tâm, kết nối với các nhóm dữ liệu về không gian, đất đai; tài nguyên thiên nhiên và môi trường; hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; hạ tầng, công trình chuyên ngành và hoạt động quản lý nhà nước.
Đáng chú ý, dữ liệu môi trường bao gồm thông tin về chất lượng không khí, nước, đất, các điểm ô nhiễm và sự cố chất thải. Dữ liệu tài nguyên nước, khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu và đa dạng sinh học cũng được xác định trong các nhóm dữ liệu chuyên ngành, phục vụ hoạt động quản lý, giám sát và khai thác thông tin theo chức năng, nhiệm vụ.
Khung kiến trúc quy định việc tổ chức các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu dùng chung, cơ sở dữ liệu tổng hợp và phân tích, đồng thời xác định phương thức kết nối với các nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu. Các hoạt động kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc được thực hiện thông qua nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu của Bộ và nền tảng quốc gia theo quy định.
Bên cạnh tổ chức kiến trúc, Quyết định đặc biệt chú trọng việc chuẩn hóa dữ liệu. Theo đó, tên bảng, tên trường, định nghĩa nghiệp vụ, định nghĩa kỹ thuật và mã định danh phải tuân thủ Từ điển dữ liệu dùng chung. Các bảng dữ liệu và trường thông tin phải được đăng ký theo quy định, bảo đảm khả năng nhận diện, liên kết và sử dụng thống nhất giữa các hệ thống.
Đối với dữ liệu chủ và dữ liệu danh mục, Khung áp dụng nguyên tắc một nguồn dữ liệu gốc, hạn chế việc tạo lập trùng lặp mã định danh cho cùng một đối tượng đã được quản lý trong hệ thống dữ liệu cấp quốc gia hoặc cấp Bộ.
Cùng với đó, hoạt động quản trị dữ liệu phải bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống” trong suốt vòng đời dữ liệu, từ thu thập, cập nhật, lưu trữ đến chia sẻ và khai thác. Việc phân quyền truy cập, ghi nhận nhật ký hoạt động, truy vết và bảo vệ dữ liệu được thực hiện theo các nguyên tắc, yêu cầu về an toàn, bảo mật quy định trong Khung.
Những nội dung này tạo cơ sở kỹ thuật và quản lý để các hệ thống thông tin chuyên ngành có thể kết nối, trao đổi và khai thác dữ liệu theo cùng một cấu trúc, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý dữ liệu trong toàn ngành.
Phân cấp trách nhiệm quản trị dữ liệu từ trung ương đến địa phương
Bên cạnh quy định về kiến trúc và tiêu chuẩn dữ liệu, Quyết định số 1805/QĐ-BNNMT xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức triển khai. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện quản lý thống nhất về kiến trúc, quản trị, quản lý và từ điển dữ liệu ngành; đồng thời quản lý tập trung các dữ liệu nền tảng dùng chung và dữ liệu thuộc các lĩnh vực chuyên ngành theo quy định.
Cục Chuyển đổi số là đơn vị chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện Khung dữ liệu ngành. Đơn vị này cũng có trách nhiệm tham mưu xây dựng, cập nhật các quy định, hướng dẫn về chuẩn dữ liệu, mã định danh, kết nối và chia sẻ dữ liệu, bảo đảm sự đồng bộ với hệ thống dữ liệu quốc gia.
Các Cục quản lý chuyên ngành có trách nhiệm xây dựng, trình Bộ trưởng ban hành Kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Từ điển dữ liệu thuộc lĩnh vực được giao quản lý theo hướng dẫn tại Phụ lục 10 của Quyết định. Việc triển khai phải tuân thủ cấu trúc, tiêu chuẩn và nguyên tắc chung của toàn ngành.
Đối với địa phương, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức triển khai Khung dữ liệu, lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện thực tế theo mô hình tập trung, phân tán hoặc kết hợp. Đồng thời, các Sở thực hiện quản trị, quản lý dữ liệu cấp tỉnh theo phân cấp, tổ chức thu nhận, cập nhật và đồng bộ dữ liệu với hệ thống của Bộ.
Khung cũng quy định cấp xã là đơn vị sử dụng dữ liệu, được phân quyền thu nhận, nhập, tra cứu và khai thác dữ liệu trong phạm vi địa bàn quản lý. Việc quản trị cấu trúc dữ liệu và phân quyền hệ thống không thuộc thẩm quyền của cấp xã.
Trong quá trình triển khai, địa phương được mở rộng cấu trúc dữ liệu để đáp ứng nhu cầu quản lý đặc thù nhưng phải tuân thủ các quy tắc chung, không làm thay đổi cấu trúc và ý nghĩa dữ liệu cốt lõi, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối, đồng bộ với hệ thống dữ liệu toàn ngành.
Quyết định cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị định kỳ 6 tháng tổng hợp, đánh giá và báo cáo kết quả triển khai về Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Cục Chuyển đổi số. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện được tổng hợp, đề xuất để Bộ xem xét điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp.
Quyết định số 1805/QĐ-BNNMT có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành. Việc triển khai Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu và Từ điển dữ liệu Phiên bản 1.0 là cơ sở để từng bước hình thành hệ thống dữ liệu đồng bộ, có khả năng kết nối và chia sẻ trong toàn ngành, phục vụ công tác quản lý, điều hành và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
TIN LIÊN QUAN
- Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm soát ô nhiễm
- Lâm Đồng lan tỏa phong trào toàn dân chung tay bảo vệ môi trường
- Giải pháp cấp bách tăng cường quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
- Bảo vệ môi trường biển - Nền tảng để phát triển kinh tế biển bền vững
- Cà Mau: Triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn tỉnh
- Hiệu quả thiết thực từ các mô hình bảo vệ môi trường của phụ nữ tỉnh Hưng Yên
- Tây Ninh phân cấp quản lý chất thải rắn sinh hoạt: Làm rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường
- Thống nhất phương pháp đánh giá tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường trên toàn quốc
- Quy định cách tính tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải tại các lưu vực sông
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường đồng hành xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp - văn minh