Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm soát ô nhiễm

Tin tức - Sự kiện 21/11/2026

Ngày 21/11/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Việc thông qua Luật có ý nghĩa quan trọng trong việc kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn từ thực tiễn, đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm, đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày báo cáo tóm tắt nội dung tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội đối với dự án Luật.


 
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày báo cáo tóm tắt nội dung tiếp thu, giải trình tại Quốc hội

Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã tổng hợp, nghiên cứu ý kiến của 75 lượt đại biểu phát biểu tại tổ, 17 lượt phát biểu tại hội trường, cùng ý kiến bằng văn bản của 3 đoàn đại biểu Quốc hội và 12 đại biểu. Các ý kiến đều tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật và những nội dung chính của dự thảo, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết nhằm hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Việc sửa đổi Luật lần này được đặt trong yêu cầu thể chế hóa kịp thời các chủ trương, định hướng mới của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV, Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về bảo vệ môi trường và Chỉ thị số 15-CT/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh môi trường.
Đây cũng là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn khi công tác quản lý môi trường cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, quản lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm không khí, nguồn nước và giải quyết các vấn đề môi trường liên tỉnh. Những nội dung sửa đổi hướng tới hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh với nhiệm vụ kiểm soát ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cải cách thủ tục hành chính gắn với tăng cường trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm
Một trong những nội dung trọng tâm của Luật sửa đổi là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính về môi trường, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với hậu kiểm chặt chẽ.
Trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ, Luật điều chỉnh theo hướng cắt giảm nhiều đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, chuyển mạnh sang đăng ký môi trường. Đáng chú ý, các dự án thứ cấp trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung và cụm công nghiệp đã đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và thủ tục môi trường được hoàn thiện cơ chế miễn đánh giá tác động môi trường. Công cụ giấy phép môi trường chỉ áp dụng đối với dự án thứ cấp có phát sinh nhiều khí thải ra môi trường theo quy định.
Những điều chỉnh này nhằm tháo gỡ các thủ tục không còn phù hợp, giảm gánh nặng tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý vào những hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Điểm đáng chú ý là cải cách thủ tục được đặt song hành với yêu cầu tăng cường hậu kiểm, giám sát theo mức độ rủi ro và dựa trên dữ liệu, bảo đảm việc đơn giản hóa thủ tục không dẫn đến buông lỏng quản lý môi trường.
Cùng với đó, Luật hoàn thiện các tiêu chí môi trường, bổ sung những yếu tố nhạy cảm như di dân, tái định cư, xả nước thải vào nguồn nước phục vụ cấp nước sinh hoạt và xả thải vào khu dân cư tập trung. Việc nhận diện đầy đủ hơn các yếu tố nhạy cảm góp phần nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro, nhất là đối với những hoạt động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sinh kế và điều kiện sống của người dân.
Một điểm mới quan trọng khác là tiếp tục phân quyền mạnh mẽ cho địa phương trong thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường, đồng thời cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu, đặc biệt là Chủ tịch UBND các cấp trong kiểm soát và xử lý ô nhiễm thuộc phạm vi quản lý.
Đối với những vấn đề ô nhiễm liên tỉnh, Luật bổ sung tiêu chí về địa bàn hoạt động để phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Trung ương và trách nhiệm phối hợp giữa các địa phương. Đây là cơ sở quan trọng nhằm khắc phục những bất cập trong quản lý các nguồn ô nhiễm có phạm vi tác động vượt ra ngoài địa giới hành chính, bảo đảm trách nhiệm quản lý gắn với từng địa bàn và từng cấp có thẩm quyền.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi

Hoàn thiện công cụ quản lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm và bảo đảm nguồn lực bảo vệ môi trường
Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, Luật sửa đổi tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý chất thải, tăng cường kiểm soát ô nhiễm không khí, nước và hoàn thiện các công cụ quản lý môi trường theo hướng chủ động, đồng bộ hơn.
Đối với quản lý chất thải, các quy định được điều chỉnh nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động tái chế, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, đồng thời trao quyền chủ động cho địa phương trong tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường. Những thay đổi này có ý nghĩa trong việc từng bước chuyển từ quản lý chất thải theo hướng thu gom, xử lý sang sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy tái chế và giảm áp lực lên môi trường. Đồng thời, việc tăng tính chủ động cho địa phương tạo điều kiện lựa chọn phương thức quản lý phù hợp với đặc điểm phát sinh chất thải và năng lực hạ tầng của từng địa bàn.
Trong kiểm soát ô nhiễm môi trường nước, Luật bổ sung quy định quản lý chất lượng nước mặt theo lưu vực, kiểm soát khả năng chịu tải đối với từng thông số ô nhiễm. Cách tiếp cận này tạo cơ sở để quản lý tổng thể các nguồn thải, phù hợp với đặc điểm của hệ thống sông, hồ và những tác động ô nhiễm có tính liên vùng, liên tỉnh.
Đối với môi trường không khí, Luật luật hóa các công cụ kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và bổ sung nội dung kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí theo phương thức quản lý tổng hợp. Đây là những công cụ quan trọng nhằm tăng cường nhận diện, kiểm soát các nguồn phát thải, tạo cơ sở cho việc triển khai các giải pháp cải thiện chất lượng không khí, nhất là tại những khu vực chịu áp lực ô nhiễm lớn.
Một nội dung đáng chú ý là yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động quan trắc môi trường. Luật bổ sung các quy định bảo đảm tính chính xác, khách quan, toàn vẹn của dữ liệu quan trắc; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, có khả năng chia sẻ, sử dụng chung, gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu có ý nghĩa quan trọng trong đổi mới phương thức quản lý môi trường. Khi thông tin quan trắc được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để theo dõi diễn biến chất lượng môi trường, phát hiện sớm nguy cơ ô nhiễm và đưa ra quyết định kiểm soát kịp thời.
Trong lĩnh vực ứng phó với biến đổi khí hậu, Luật tiếp tục duy trì kỳ báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở hai năm một lần như quy định hiện hành, đồng thời hoàn thiện trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường các-bon theo thông lệ quốc tế, bảo đảm lợi ích quốc gia. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường quản lý phát thải, thúc đẩy chuyển đổi xanh và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Đặc biệt, vấn đề bảo đảm nguồn lực tài chính cho bảo vệ môi trường tiếp tục được quan tâm trong quá trình sửa đổi Luật. Theo đó, Luật quy định bố trí khoản chi riêng cho sự nghiệp bảo vệ môi trường trong ngân sách nhà nước, bảo đảm nguồn lực tương xứng với tốc độ tăng trưởng, quy mô nền kinh tế và yêu cầu nhiệm vụ. Luật không quy định cứng tỷ lệ phần trăm chi tối thiểu nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong cân đối, điều hành ngân sách hằng năm, phù hợp với định hướng của Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị và pháp luật về ngân sách nhà nước.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường với 481 đại biểu tán thành, chiếm 96,39% tổng số đại biểu Quốc hội.

Đưa Luật vào cuộc sống, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân
Việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong tổ chức thực thi, nhất là khi phương thức quản lý chuyển theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, giám sát dựa trên dữ liệu và kiểm soát rủi ro ô nhiễm. Những thay đổi này cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể, hướng tới mục tiêu xuyên suốt là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Trong đó, trách nhiệm của chính quyền địa phương và người đứng đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi thẩm quyền được phân định rõ hơn, mỗi địa phương phải chủ động nhận diện, kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, kịp thời xử lý những vấn đề môi trường phát sinh, đồng thời tăng cường phối hợp giải quyết ô nhiễm liên tỉnh. Việc phân cấp, phân quyền cần gắn với trách nhiệm giải trình và kết quả kiểm soát ô nhiễm trên từng địa bàn, tránh để những khoảng trống trong quản lý ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh kế và đời sống của người dân.
Cùng với trách nhiệm của cơ quan quản lý, việc đưa Luật vào cuộc sống đòi hỏi sự chủ động của doanh nghiệp trong tuân thủ các quy định về môi trường. Cải cách thủ tục hành chính tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu nâng cao trách nhiệm tự kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm trong suốt quá trình hoạt động. Sự tham gia, giám sát của cộng đồng cũng là yếu tố quan trọng để phát hiện, phản ánh kịp thời những vấn đề môi trường, góp phần thúc đẩy trách nhiệm của các chủ thể có liên quan.
Đặc biệt, những công cụ quản lý mới về chất lượng không khí, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt, kiểm soát xả thải tại khu dân cư, quản lý chất thải và quan trắc môi trường cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Trọng tâm là giải quyết những vấn đề ô nhiễm đang tác động trực tiếp đến đời sống cộng đồng, nhất là tại các đô thị, khu công nghiệp, lưu vực sông và khu dân cư chịu áp lực từ các nguồn thải. Bởi những quy định của Luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi góp phần giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm, bảo vệ các điều kiện sống thiết yếu và mang lại sự an tâm cho người dân.
Luật được Quốc hội thông qua là dấu mốc quan trọng, song kết quả của những đổi mới sẽ được khẳng định bằng trách nhiệm, hành động và những chuyển biến thực chất trong đời sống. Một bầu không khí trong lành hơn, nguồn nước an toàn hơn, môi trường khu dân cư sạch đẹp hơn và sức khỏe cộng đồng được bảo vệ tốt hơn chính là những thước đo thiết thực của công tác bảo vệ môi trường. Đó cũng là đích đến của Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và gìn giữ nền tảng phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.