Thế giới cần làm gì để bảo tồn động vật hoang dã?

Tin tức - Sự kiện 15/11/2023

Xung đột giữa con người và động vật hoang dã xuất hiện khi nhu cầu mở rộng môi trường sống của con người tăng lên và hiện đang trở thành một vấn đề cấp bách trong nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học toàn cầu.

Xung đột giữa con người và động vật hoang dã là nguyên nhân gây ra nhiều tác động tiêu cực, như việc động vật hoang dã tấn công mùa màng, vật nuôi, con người hoặc phá hoại tài sản. Sự xung đột này kéo theo hàng loạt vấn đề, bao gồm mất sinh kế và khiến nghèo đói trở nên trầm trọng hơn.
Xung đột giữa con người và động vật hoang dã có thể xảy ra trong và xung quanh các khu bảo tồn hoặc dọc theo các hành lang di cư, nơi có sự giao thoa giữa các khu nông nghiệp với môi trường sống của động vật hoang dã. Những hậu quả kinh tế xã hội này sẽ gây ra các tâm lý tiêu cực  trong nhận thức của người dân đối với các nỗ lực bảo tồn và động vật hoang dã. Cuối cùng, dẫn tới việc người dân tấn công trả đũa các loài động vật hoang dã. 
Tình trạng xung đột này là nguyên nhân các Bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (CBD) của Khung đa dạng sinh học toàn cầu Côn Minh-Montreal (KMGBF) cần cùng nhau “quản lý hiệu quả các tương tác giữa con người và động vật hoang dã để giảm thiểu xung đột và cùng tồn tại”. Công ước này cũng đánh dấu lần đầu tiên xung đột giữa con người và động vật hoang dã được đề cập cụ thể trong các mục tiêu toàn cầu về đa dạng sinh học, phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng về mặt chính trị đối với vấn đề trên.
Để giải quyết tình trạng này và góp phần bảo vệ động vật hoang dã, World Bank nhận định thế giới sẽ cần nỗ lực và sự phối hợp liên ngành, giữa các bên liên quan để tạo ra các cơ hội cùng tồn tại giữa con người và động vật hoang dã.

Sư tử ở Kenya. Ảnh: Africa Geographic
Lồng ghép chính sách, phối hợp đa ngành
Khi giải quyết những thách thức trong quản lý xung đột giữa con người và động vật hoang dã, phần lớn các chính phủ đều tập trung vào các vấn đề như cạnh tranh, khả năng chung sống của các cộng đồng bị ảnh hưởng, cung cấp kiến thức và kỹ thuật cũng như các chính sách liên quan. Trong đó, yếu tố quan trọng nhất và được chú  động nhiều nhất để quản lý xung đột giữa con người và động vật hoang dã là xây dựng các chính sách có mục tiêu.
World Bank nhận định tầm quan trọng của các chính sách và chiến lược quốc gia nhằm hỗ trợ quản lý xung đột giữa con người và động vật hoang dã vốn là điều không thể phủ nhận. Các chính sang mang lại cho quốc gia định hướng để hoạch định chiến lược, vượt qua các mối đe dọa, giải quyết các nguyên nhân gây ra xung đột giữa con người và động vật hoang dã, đồng thời làm rõ vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan khác nhau.
Các chính sách cũng là công cụ quan trọng giúp các Bộ Môi trường (thường chịu trách nhiệm quản lý động vật hoang dã) lồng ghép  vấn đề xung đột giữa con người và động vật hoang dã vào kế hoạch và ngân sách của các ngành khác.
Như trong chiến lược xung đột giữa con người và động vật hoang dã (2018-2027), Namibia đã cho rằng hạn hán và lũ lụt là động lực chính làm tăng sự tương tác giữa con người và động vật hoang dã, qua đó định hướng các hoạt động của Quỹ thiên tai quốc gia để lồng ghép quản lý xung đột giữa con người và động vật hoang dã như một phần trong chương trình quản lý rủi ro thiên tai và giảm thiểu rủi ro của chính phủ.
Tương tự, ở Ấn Độ, chiến lược quốc gia về xung đột giữa con người và động vật hoang dã (2021) đã kết hợp các chương trình và kế hoạch tài trợ trên toàn lĩnh vực phát triển với các quy trình liên quan khác.
Theo World Bank, điều quan trọng để thúc đẩy giải quyết cuộc xung đột giữa con người và động vật hoang dã  hiện nay là các quốc gia cần ban hành chiến lược tập trung vào vấn đề này.

Người Kenya dựng hàng rào để ngăn nguy cơ xung đột giữa con người và động vật hoang dã. Ảnh: Africa Geographic
Tạo cơ hội cùng tồn tại giữa con người và động vật hoang dã
Xung đột giữa con người và động vật hoang dã sẽ tiếp tục tiếp diễn khi cảnh quan thiên nhiên bị biến đổi, khai thác tăng do bùng nổ dân số
Theo đó, điều quan trọng cần làm hiện nay là phải có các phương pháp quản lý và chiến lược để đạt tạo điều kiện cho con người và động vật hoang dã cùng tồn tại. Các vấn đề này cần được quan tâm xây dựng dựa trên sự tham vấn chặt chẽ của cộng đồng và các bên liên quan bị ảnh hưởng.
Như đã đề cập ở trên, một trong những điều quan trọng để kết nối các bên liên quan và các ngành cùng nhau đạt được tầm nhìn chung về cùng tồn tại là các chính phủ phải xây dựng chính sách quốc gia về xung đột giữa con người và động vật hoang dã.
Chính sách có thể bao gồm một loạt các biện pháp can thiệp ở cấp cơ sở, như lập kế hoạch sử dụng đất , giáo dục và  tăng cường nhận thức cũng như đánh giá lợi ích và thiệt hại đối với cộng đồng địa phương.
 Ngân hàng Thế giới và Chương trình động vật hoang dã toàn cầu sẵn sàng hỗ trợ những nỗ lực này, nhằm giúp đảm bảo rằng các quốc gia và người dân hàng ngày gặp phải xung đột giữa con người và động vật hoang dã có đủ năng lực và công cụ để quản lý xung đột đồng thời thúc đẩy sự chung sống giữa con người và động vật hoang dã để bảo tồn và phát triển./.