Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ TN&MT Võ Tuấn Nhân cho biết, trong quá trình phát triển bền vững đất nước, các doanh nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng. Đây là bộ phận hạt nhân trong phát triển kinh tế, nhưng nếu không làm tốt vấn đề bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh cũng sẽ là bộ phận gây ô nhiễm lớn cho môi trường. Để làm rõ hơn vai trò và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp trong sự nghiệp bảo vệ môi trường bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường thì việc Phát huy vai trò của doanh nghiệp trong công tác bảo vệ môi trường là hết sức cần thiết.

Phó chủ tịch chuyên trách VCCI Nguyễn Quang Vinh cho biết, Doanh nghiệp hiện nay cần tham gia bảo vệ môi trường, nhằm góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, cần phải tuân thủ chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc tuân thủ sẽ đảm bảo cho doanh nghiệp không gặp những vấn đề về mặt pháp lý và duy trì liên tục hoạt động sản xuất, kinh doanh. Hơn nữa, việc tuân thủ cũng góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đảm bảo sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của người mua về vấn đề môi trường, tạo ra những cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nghiệp. Điều này đã được minh chứng cụ thể trong những năm vừa qua ở Việt Nam và trên thế giới.

Đánh giá chung về công tác bảo vệ môi trường tại doanh nghiệp giai đoạn 2016-2021 có thể thấy Doanh nghiệp, dù hoạt động sản xuất kinh doanh trong bất kỳ lĩnh vực nào, việc tuân thủ chính sách pháp luật bảo vệ môi trường là bắt buộc. Với sự quản lý, giám sát của các cơ quan Nhà nước, hỗ trợ của các tổ chức trong và ngoài nước, công tác bảo vệ môi trường của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian vừa qua đã đạt được những kết quả như sau:

- Đối với nhóm doanh nghiệp lớn trong nước: đây là những doanh nghiệp được tổ chức và vận hành bài bản, có tầm nhìn và sứ mệnh gắn với các vấn đề về môi trường và xã hội. Với tiềm lực tài chính lớn, các doanh nghiệp thuộc nhóm này tuân thủ tốt vấn đề tuân thủ chính sách pháp luật và có những chương trình, sáng kiến vượt lên trên mức độ tuân thủ, được triển khai trong nội bộ doanh nghiệp và trong cộng đồng. Đây là nhóm doanh nghiệp tiêu biểu, là hình mẫu trong công tác bảo vệ môi trường.

- Đối với nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: việc thực hiện các vấn đề môi trường và các chương trình sáng kiến khác có liên quan thường được quy định ở công ty mẹ trên cấp độ toàn cầu, các công ty con hoạt động sản xuất kinh doanh tại Việt Nam ngoài việc tuân thủ chính sách pháp luật về môi trường ở nước sở tại cũng phải triển khai nghiêm túc các chính sách, quy định toàn cầu từ công ty mẹ. Với các cam kết rằng buộc ở cấp độ toàn cầu này nên có thể nói phần lớn nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có kết quả tốt trong công tác bảo vệ môi trường.

- Đối với nhóm doanh nghiệp trong nước sản xuất hàng xuất khẩu: hàng rào kỹ thuật về môi trường, các sản phẩm xuất khẩu thân thiện với môi trường là yêu cầu, quy định bắt buộc của các nước nhập khẩu đối với những sản phẩm xuất xứ từ Việt Nam trong những năm gần đây. Để đáp ứng những yêu cầu, quy định này, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã và đang từng bước đáp ứng thông qua việc truy xuất nguồn gốc hàng hóa, đạt được những giấy chứng nhận về bảo vệ môi trường và thực hiện kiểm toán môi trường một cách tự nguyện. Nhóm doanh nghiệp này thường có công tác bảo vệ môi trường tốt.

- Đối với nhóm doanh nghiệp còn lại, bao gồm các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp siêu nhỏ: hoạt động sản xuất kinh doanh của nhóm doanh nghiệp này gắn liền với tuân thủ các chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường với sự giám sát, quản lý bởi các cơ quan chức năng có liên quan.

Bên cạnh những mặt tích cực, những kết quả khả quan trong thời gian vừa qua, VCCI còn cho biết thêm công tác bảo vệ môi trường của doanh nghiệp còn có những mặt hạn chế còn tồn tại nổi bật như sau:

- Số lượng doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, mức độ đô thị hóa và công nghiệp hóa cao dẫn tới khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên ồ ạt, lãng phí và thiếu kiểm soát, ảnh hưởng tới các hệ sinh thái và đa dạng sinh học, phát sinh nhiều nguồn gây ô nhiễm, chất thải, phát thải ngày càng tăng về thành phần và khối lượng;

- Doanh nghiệp tập trung vào các lợi ích kinh tế trước mắt, chưa thực sự quan tâm, chú trọng tới vấn đề bảo vệ môi trường trong khi vấn đề môi trường là một trong những trụ cột quan trọng của phát triển bền vững doanh nghiệp;

- Hoạt động bảo vệ môi trường còn mang tính đối phó;

- Việc sử dụng công nghệ cũ, lạc hậu trong sản xuất kinh doanh góp phần ảnh hưởng xấu tới mới trường;

- Nhiều sự cố môi trường nghiêm trọng, do chưa tuân thủ hay cố tình chưa tuân thủ từ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đã xảy ra. Điều này gây ra các ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường, an ninh trật tự và xã hội, mất nhiều thời gian, nguồn lực để khắc phục hậu quả;

- Công việc ứng phó, chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu của doanh nghiệp còn nhiều hạn chế; các mô hình kinh doanh, sản phẩm thân thiện với môi trường chưa được phổ biến rộng rãi.

Phó chủ tịch chuyên trách VCCI Nguyễn Quang Vinh kiến nghị với Bộ TN&MT một số giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhằm thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường như:

- Hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường phù hợp với bối cảnh của Việt Nam và xu thế của thế giới, Chính phủ đóng vai trò kiến tạo cho doanh nghiệp trong hoạt động bảo vệ môi trường gắn liến với sản xuất, kinh doanh;

- Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường: Xây dựng các chương trình mục tiêu về công tác bảo vệ môi trường gắn kết các bên liên quan trong đó các hiệp hội, tổ chức đại diện, tập hợp doanh nghiệp đóng vai trò cầu nối giữa Chính phủ, các tổ chức quốc tế, các bên liên quan khác nhằm truyền thông bài bản, sâu rộng tới doanh nghiệp. Nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về hạch toán vốn tự nhiên trong hoạt động sản xuất kinh doanh, áp dụng các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn; các doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước cũng cần chung tay lan tỏa, nhân rộng những mô hình tốt trong công tác bảo vệ môi trường;

- Nâng cao năng lực cho doanh nghiệp: Phối hợp giữa các tổ chức xã hội nghề nghiệp, các đối tác, nhà tài trợ, các doanh nghiệp tiên phong xây dựng các chương trình tập huấn cho doanh nghiệp về bảo vệ môi trường, những lợi ích, cơ hội kinh doanh mới xuất phát từ bảo vệ môi trường và lập báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp;

- Hỗ trợ tài chính, tiếp cận nguồn vốn xanh: Chính phủ tạo cơ chế thuận lợi cho doanh nghiệp có nhu cầu tài chính xanh trong nước và quốc tế để thay đổi công nghệ, cách thức hoạt động sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường;

- Công bố thông tin về môi trường của doanh nghiệp: ngoài việc báo cáo công tác bảo vệ môi trường với cơ quan chức năng theo quy định, doanh nghiệp cần xây dựng báo cáo phát triển bền vững (hoặc báo cáo môi trường và xã hội, báo cáo phi tài chính) để minh bạch, thực hiện công việc giải trình về hoạt động môi trường với các bên liên quan, các nhà đầu tư và đối tác tiềm năng;

- Hỗ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp áp dụng Bộ chỉ số doanh nghiệp bền vững (Bộ chỉ số CSI), tham gia Chương trình đánh giá, công bố các doanh nghiệp bền vững tại Việt Nam do VCCI chủ trì tổ chức hàng năm: Bộ chỉ số CSI được VCCI xây dựng với tiêu chí thân thiện, dễ hiểu, dễ áp dụng, phù hợp với bối cảnh phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Bộ chỉ số CSI cũng là công cụ hữu hiệu hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện công việc phát triển bền vững, lập báo cáo phát triển bền vững. Doanh nghiệp thực hiện tốt nội dung môi trường trong Bộ chỉ số CSI không những đáp ứng được công tác tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường trong nước mà còn dễ dàng đáp ứng các yêu cầu quốc tế về môi trường có liên quan./.

VEA​