Báo cáo về chất lượng không khí của Công ty Công nghệ chất lượng không khí IQAir (Thụy Sĩ) công bố gần đây cho thấy, không có quốc gia nào đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng không khí của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) trong năm 2021. IQAir đã sử dụng dữ liệu từ các trạm quan trắc không khí tại 6.475 thành phố của 117 quốc gia, vùng lãnh thổ. Chỉ có 3,4% trong số các thành phố được khảo sát đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng không khí. Theo tiêu chuẩn của WHO, không khí được coi là sạch khi không có quá 5 microgram bụi mịn PM2.5 trong mỗi mét khối không khí.

Cũng theo dữ liệu quan trắc của IQAir ngày 7.4, chỉ số chất lượng không khí ở Hà Nội là 157, cao gấp 13,3 lần so với tiêu chuẩn chất lượng không khí của WHO. Chỉ số này được cho là “không lành mạnh" cho các nhóm nhạy cảm như người già, trẻ em hay những người có vấn đề về hô hấp. Chất lượng không khí ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân nhưng chưa được chú ý đúng mức, đặc biệt trong bối cảnh giao thông đô thị bùng phát khi các sinh hoạt xã hội trở lại bình thường.

Bụi, hơi, khói và khí bẩn tích tụ trong không khí, nhất là trong điều kiện mù khô và sương mù ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân. Bụi mịn được cho là nguyên nhân gây ra một số bệnh về đường hô hấp như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, viêm phổi, viêm phế quản hay ung thư phổi. Bên cạnh đó, việc phơi nhiễm bụi mịn trong thời gian dài sẽ dẫn đến suy giảm nhận thức, rối loạn tâm lý hay gia tăng nguy cơ tử vong ở những người có bệnh lý về tim mạch. Theo WHO, ô nhiễm không khí ngoài trời là nguyên nhân của 43% ca tử vong và các ca bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.

Mật độ phương tiện giao thông cá nhân cao là một trong những nguyên nhân chính của tình trạng ô nhiễm không khí ở các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Khi các hoạt động sản xuất, kinh doanh, giao thông trở lại bình thường, yêu cầu cải thiện chất lượng không khí càng trở nên cấp bách. Việc kiểm soát tiến tới cải thiện chất lượng không khí đô thị cần được thực hiện đồng thời với nỗ lực phòng, chống dịch Covid-19. Chất lượng không khí được cải thiện sẽ góp phần tích cực vào việc hạn chế dịch bệnh và nâng cao sức khỏe cho người dân.

Trong bối cảnh đó, ngày 5.4, Chính phủ ban hành Nghị quyết 48 về tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và chống ùn tắc giao thông giai đoạn 2022 - 2025. Nghị quyết yêu cầu 5 thành phố trực thuộc trung ương là Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng và Cần Thơ xây dựng đề án hạn chế hoạt động của xe máy tiến tới hạn chế hoặc dừng hoạt động của xe máy tại một số quận sau năm 2030. Các thành phố cũng được yêu cầu xây dựng đề án thu phí phương tiện cơ giới để giảm bớt ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường tại một số địa bàn.

Đây là nghị quyết cần thiết trong bối cảnh hiện nay nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường do giao thông cá nhân tiến tới cải thiện chất lượng không khí. Nhiều quốc gia trên thế giới như Singapore đã áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện giao thông cá nhân và thu phí phương tiện cá nhân tại các khu vực trung tâm. Việt Nam cũng cần có lộ trình phù hợp và giải pháp khả thi để kiểm soát giao thông đồng thời giảm ô nhiễm môi trường. Muốn vậy, việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thuận tiện và văn minh cần được coi là ưu tiên hàng đầu.

​VEA/