Luật BVMT 2014 đã đưa ra nhiều chính sách, cách tiếp cận đổi mới, từng bước đưa phương thức quản lý, giải quyết các vấn đề về môi trường từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường để đóng góp cho tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững. Tuy nhiên, những vấn đề và thách thức mới phát sinh từ thực tiễn cuộc sống, được nghị trường và các đại biểu Quốc hội quan tâm, phản ánh, trao đổi và thảo luận đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi Luật.

Đối với trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và cộng đồng dân cư trong công tác BVMT, bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, cũng có các vấn đề bất cập của quy định trên thực tế đòi hỏi phải được sửa đổi, bổ sung, từ đó, góp phần phát huy vai trò giám sát phản biện xã hội trong công tác bảo vệ môi trường của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và cộng đồng dân cư.

Nhằm tạo cơ chế thúc đẩy các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia tích cực trong công tác BVMT, qua đó giải quyết những vấn đề môi trường đặt ra của giai đoạn phát triển mới. Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 đã được Quốc hội thông qua ngày 17/11/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2022. Một trong các nội dung quan trọng của Luật là hoàn thiện các quy định nhằm phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội trong công tác bảo vệ môi trường của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và cộng đồng dân cư. Cụ thể là các quy định:

- Luật đã đưa ra định nghĩa về “cộng đồng dân cư" trên cơ sở chỉnh sửa, bổ sung quy định trên cơ sở Khoản 24, Điều 2, Luật Lâm nghiệp năm 2017 cho phù hợp với thực tế (bỏ tiêu chí “có cùng phong tục, tập quán" trong xác định về “cộng đồng dân cư");

- Bổ sung đối tượng là tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, là đối tượng đã được công nhận theo quy định tại Bộ Luật Dân sự 2015 và thực tế cần thiết phải bổ sung cơ sở pháp lý cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp tham gia hoạt động bảo vệ môi trường.

- Giao Chính phủ quy định việc “Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường các cấp có trách nhiệm tạo điều kiện để tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp thực hiện các quyền theo quy định". Điều này là phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ cũng như yêu cầu của thực tế, cần thiết phải có các quy định cụ thể để các tổ chức xã hội thực hiện tốt quyền và trách nhiệm của mình.

- Bổ sung quy định đại diện cộng đồng dân cư trên địa bàn chịu tác động môi trường có quyền yêu cầu cung cấp thông tin ngay từ giai đoạn dự án đầu tư Quy định này nhằm đồng bộ với quy định về tham vấn trong quá trình thực hiện đánh giá tác động môi trường đã được quy định tại Điều 33 Luật BVMT 2020.

- Quy định cơ quan quản lý nhà nước về môi trường có trách nhiệm xây dựng hệ thống trực tuyến tiếp nhận, xử lý, trả lời phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư về bảo vệ môi trường. Điều này phù hợp với chủ trương về phát triển Chính phủ điện tử và yêu cầu thực tiễn.

Phó TCT Nguyễn Hưng Thịnh phát biểu tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Định hướng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng"

Có thể thấy, bên cạnh việc hoàn thiện các cơ chế, chính sách về BVMT trong Luật BVMT 2020; cùng với các nội dung Chương trình phối hợp đã ký kết giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam số 05/CTrPH-MTTW-BTNMT về thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường giai đoạn 2021-2025, trong thời gian tới, việc tham gia giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và cộng đồng dân cư sẽ được phát huy hiệu quả; góp phần tăng cường công tác bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền mọi người được sống trong môi trường trong lành.

Năm 2021, Tổng cục Môi trường tập trung xây dựng các văn bản hướng dẫn và chuẩn bị các điều kiện bảo đảm sẵn sàng triển khai có hiệu quả Luật BVMT 2020

(VEA)