Tổng cục Môi trường năm 2021: Vượt qua thách thức, nắm bắt cơ hội

Năm 2021 là năm đầu thực hiện Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, Chiến lược phát triển kinh tế, xã hội 10 năm 2021 – 2030, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 – 2025; đồng thời cũng là năm có nhiều khó khăn, thách thức do diễn biến phực tạp của đại dịch Covid-19 tác động toàn diện, sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế, xã hội của đất nước.

Bộ trưởng Trần Hồng Hà và Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân chủ trì họp với Tổng cục Môi trường việc triển khai các nhiệm vụ trọng tâm lĩnh vực môi trường năm 2022

​

Đối với lĩnh vực môi trường, năm 2021 cũng là năm có ý nghĩa quan trọng, tập trung chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 với nhiều cơ chế, chính sách mới có tính chất đột phá.

Trong bối cảnh đó, Tổng cục Môi trường đã bám sát Chương trình hành động của ngành Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) thực hiện Nghị quyết số 01, số 02 năm 2021 của Chính phủ và Chương trình công tác năm 2021 của Bộ TN&MT để xây dựng và triển khai Chương trình công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra.

Tổng cục cũng đã chủ động xây dựng các kịch bản linh hoạt để thích ứng với đại dịch Covid; nâng cao hiệu quả công tác tham mưu, tổng hợp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ sự chỉ đạo điều hành, làm việc trực tuyến; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; thực hiện tốt công tác tổ chức cán bộ, kế hoạch tài chính, khoa học và công nghệ, hợp tác quốc tế, qua đó đã hoàn thành tốt Chương trình công tác đề ra.

Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; chuẩn bị tốt các điều kiện và hành lang pháp lý cần thiết để bảo đảm triển khai thi hành Luật BVMT năm 2020

Năm 2021, Tổng cục Môi trường đã hoàn thành tốt chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về BVMT, ĐDSH để tạo sự đồng bộ với các luật mới được Quốc hội thông qua như: Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo đối tác công tư, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính, không tạo ra khoảng trống pháp luật, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính theo chủ trương của Chính phủ.

Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Nguyễn Văn Tài phát biểu tại cuộc họp

Tổng cục đã trình Chính phủ ban hành các Nghị định: số 54 ngày 21/5/2021 về đánh sơ bộ tác động môi trường; số 55 ngày 24/5/2021 về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 155 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; trình Bộ trưởng Bộ TN&MT ban hành Thông tư số 10 về quy định kỹ thuật quan trắc môi trường và quản lý thông tin, dữ liệu quan trắc môi trường.

Đặc biệt, Tổng cục đã tập trung cao độ mọi nguồn lực để nỗ lực xây dựng, trình ban hành các văn bản quy định chi tiết Luật BVMT năm 2020 bảo đảm có hiệu lực đồng thời với hiệu lực thi hành của Luật. Xác định đây là nhiệm vụ khó khăn, thách thức do Luật BVMT có nhiều cơ chế, chính sách mới có tính chất đột phá, lĩnh vực môi trường có tác động mọi mặt đến đời sống xã hội, được người dân và dư luận hết sức quan tâm, Tổng cục Môi trường đã chú trọng việc nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm của quốc tế, tham vấn ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đặc biệt là việc tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của các đối tượng chịu tác động là người dân và doanh nghiệp. Đã tham mưu lãnh đạo Bộ, mời đại diện các Hiệp hội lớn tham gia trực tiếp vào Ban soạn thảo, Tổ biên tập dự thảo Nghị định và Thông tư quy định chi tiết thi hành Luật. Đặc biệt, đã tổ chức các Hội thảo trực tuyến, lắng nghe đầy đủ ý kiến của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương do Bộ trưởng Bộ TN&MT chủ trì; phối hợp với VCCI tổ chức Hội thảo trực tuyến tham vấn ý kiến của các Hiệp hội, doanh nghiệp để tham vấn thêm ý kiến đối với các nội dung đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Tham mưu để Bộ trưởng Bộ TN&MT trực tiếp làm việc với các Hiệp hội, Bộ, ngành để thống nhất Dự thảo Nghị định trước khi trình Chính phủ xem xét, phê duyệt. Ngày 18 tháng 10 năm 2021, lãnh đạo Tổng cục Môi trường và Vụ Pháp chế đã ký Biên bản làm việc với các Hiệp hội thống nhất các nội dung tiếp thu chỉnh lý dự thảo Nghị định. Ngày 10/01/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật BVMT; Bộ trưởng Bộ TN&MT đã ký ban hành Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BVMT năm 2020.

Bên cạnh đó, Tổng cục cũng đã hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành các Chiến lược, Kế hoạch, Đề án, Chỉ thị để thúc đẩy công tác BVMT, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, bao gồm: Kế hoạch hành động quốc gia về bảo tồn và sử dụng bền vững các vùng đất ngập nước giai đoạn 2021 – 2030 tại Quyết định số 1975/QĐ-TTg ngày 24 tháng 11 năm 2021; Đề án “Kiểm kê, quan trắc, lập báo cáo và xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050" tại Quyết định số 2067 ngày 8/12/2021; Đề án tăng cường quản lý chất thải nhựa ở Việt Nam tại Quyết định số 1316 ngày 22/7/2021; Chỉ thị số 03 ngày 18/01/2021 về tăng cường kiểm soát ô nhiễm môi trường không khí; Kế hoạch quốc gia về quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2021 – 2025 tại Quyết định số 1973 ngày 24 tháng 11 năm 2021.Ngoài ra, Tổng cục đã xây dựng, trình Thủ tướng Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành Đề án tăng cường năng lực quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Việt Nam; Chỉ thị về tăng cường các giải pháp về nhà vệ sinh công cộng ở đô thị; Chỉ thị về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách bảo tồn các loài chim hoang dã, di cư tại Việt Nam.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính về môi trường tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp

Tổng cục đã hoàn thành và đưa vào triển khai 29 dịch vụ công trực tuyến mức độ 4, 01 dịch vụ công mức độ 3, 02 dịch vụ công mức độ 2 để giải quyết các thủ tục hành chính về môi trường trên Cổng Dịch vụ công của Bộ TN&MT. Trình Bộ trưởng Bộ TN&MT ban hành các quy trình nội bộ thực hiện thủ tục hành chính, trong đó quy định rõ trình tự, thời gian, trách nhiệm của từng đầu mối, từng khâu. Hàng tuần đều có theo dõi, đánh giá, kiểm điểm tiến độ giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính.

Trong năm 2021, Tổng cục đã tiếp nhận 1.760 hồ sơ thủ tục hành chính; giải quyết và trả kết quả 802 hồ sơ, thông báo kết quả thẩm định, kiểm tra đối với 607 hồ sơ; các hồ sơ còn lại đang được xử lý theo đúng quy định.

Nhìn chung, công tác giải quyết thủ tục hành chính, cấp phép, công nhận, chứng nhận về môi trường đã được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, bảo đảm chất lượng, góp phần phòng ngừa, kiểm soát tác động xấu đến môi trường, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp.

Chủ động, linh hoạt trong công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về BVMT, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi sản xuất trong bối cảnh dịch bệnh Covid 19 diễn biến phức tạp, vừa bảo đảm kiểm soát tốt các vấn đề môi trường

Thực hiện Nghị quyết số 105 của Chính phủ về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong bối cảnh dịch covid-19, để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do tác động tiêu cực của dịch bệnh, hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất, kinh doanh, hồi phục và tạo đà phát triển, Tổng cục đã chủ động rà soát, đề xuất điều chỉnh kế hoạch thanh tra theo hướng tạm dừng triển khai các cuộc thanh tra chưa cần thiết, chỉ tập trung thanh tra đối với một số cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, có dấu hiệu vi phạm pháp luật về BVMT theo phản ánh của dư luận, báo chí. Đến tháng 12/2021, đã cơ bản kết thúc hoạt động thanh tra.

Bên cạnh đó, trong năm 2021, Tổng cục cũng đã tích cực phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành và địa phương thực hiện các hoạt động kiểm tra, khắc phục, xử lý kịp thời các điểm nóng về môi trường, tạo được sự đồng thuận và ủng hộ của cộng đồng, dư luận. Theo đó, đã trực tiếp tổ chức Đoàn kiểm tra, xác minh hoặc phối hợp với cơ quan quản lý môi trường tại địa phương xử lý 23 thông tin phản ánh về tình trạng ô nhiễm môi trường, kịp thời thông tin kết quả giải quyết cho người dân và các cơ quan báo chí.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của dường dây nóng về ô nhiễm môi trường, Tổng cục Môi trường đã trình Lãnh đạo Bộ xem xét ban hành Quy chế tiếp nhận, xử lý thông tin đường dây nóng về ô nhiễm môi trường theo hướng liên thông đến cấp huyện, sử dụng ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, xác minh, xử lý và phản hồi thông tin, vụ việc.

Trong năm 2021, đường dây nóng đã tiếp nhận 450 thông tin phản ánh về ô nhiễm môi trường trên phạm vi cả nước, trong đó 100% thông tin được chuyển về đường dây nóng các địa phương để tiến hành xác minh thông tin, 93% số vụ việc đã được các cơ quan xác minh, xử lý, 7% số vụ việc còn lại đang được các địa phương xử lý theo thẩm quyền.

Kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải; tăng cường công tác quản lý chất thải, cải thiện chất lượng môi trường; bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học

Tổng cục tiếp tục duy trì tốt hoạt động giám sát môi trường, tổ chức làm việc đối với các dự án, cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm, sự cố ô nhiễm môi trường cao nhằm bảo đảm an toàn về môi trường trong quá trình hoạt động; hướng dẫn các địa phương chủ động phòng ngừa, ứng phó sự cố, ô nhiễm môi trường, đặc biệt diễn ra trong mùa mưa. Trong năm 2021 ghi nhận không xảy ra các sự cố môi trường lớn, tác động xấu đến người dân và môi trường sinh thái.

Bên cạnh đó, Tổng cục đã hoàn thành việc tổng kết đánh giá và báo cáo Thủ tướng Chính phủ Kết quả triển khai các Kế hoạch, Đề án về bảo vệ môi trường trong giai đoạn đến năm 2020 như: Kế hoạch xử lý ô nhiễm triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; Kế hoạch phòng ngừa xử lý ô nhiễm môi trường do hoá chất bảo vệ thực vật tồn lưu trên phạm vi cả nước; các Đề án bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu, sông Nhuệ - sông Đáy, hệ thống sông Đồng Nai và đề xuất định hướng, nhiệm vụ, giải pháp thực hiện các Kế hoạch, Đề án này cho giai đoạn tiếp theo.

Tiếp tục đẩy mạnh, mở rộng mạng lưới giám sát chất lượng môi trường và hoạt động xả thải của cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ thông qua hệ thống công nghệ trực tuyến. Đến nay, trên phạm vi cả nước đã lắp đặt và vận hành 152 trạm quan trắc môi trường không khí xung quanh tự động, liên tục; kết nối dữ liệu giám sát của 1.221 hệ thống quan trắc phát thải tự động, liên tục của doanh nghiệp. Theo dõi, hướng dẫn các địa phương thực hiện tốt công tác quản lý, xử lý chất thải y tế, cải thiện chất lượng môi trường trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19.

Trước diễn biến phức tạp của chất lượng môi trường không khí tại một số đô thị lớn như Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh vào một số thời điểm, Tổng cục Môi trường đã chủ động phối hợp với các cơ quan truyền thông đại chúng thông tin, cảnh báo kịp thời, thường xuyên thông tin về diễn biến chất lượng môi trường không khí rộng rãi cho cộng đồng trên Cổng Thông tin điện tử; đặc biệt đã đưa vào vận hành phần mềm về thông tin môi trường không khí (VNAir) trên các thiết bị điện tử thông minh.

Tổng cục Môi trường cũng đã tổ chức thực hiện xây dựng và công bố Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia giai đoạn 2016 – 2020; hoàn thiện Báo cáo công tác bảo vệ môi trường năm 2020 gửi Đại biểu Quốc hội phục vụ kỳ họp thứ 11 Quốc hội Khóa XIV; lần đầu tiên phối hợp với Ban Thường trực, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã hoàn thành việc đánh giá và công bố xếp hạng kết quả thực hiện Bộ chỉ số đánh giá kết quả BVMT năm 2020 của các địa phương.

Trong năm 2021, UNESCO đã công nhận mới 02 khu dự trữ sinh quyển thế giới là Khu dự trữ sinh quyển Núi Chúa (tỉnh Ninh Thuận) và Khu dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng (tỉnh Gia Lai) của Việt Nam. Đã đề cử Danh hiệu khu Ramsar cho vùng đất ngập nước Bắc Đồng Nai (tỉnh Đồng Nai), đề cử danh hiệu Vườn Di sản ASEAN cho VQG Côn Đảo, Bà Rịa – Vũng Tàu. Tổ chức vinh danh cho 05 tập thể và 07 cá nhân có nhiều đóng góp cho công tác bảo tồn loài hoang dã giai đoạn 2010-2020.

Hưởng ứng lời kêu gọi của Thủ tướng Chính phủ thực hiện Chương trình trồng 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025, Tổng cục đã chủ động xây dựng Đề án “Phục hồi, phát triển hệ thống cây xanh nhằm ứng phó với tình trạng khẩn cấp về biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường" trình Bộ trưởng báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, lồng ghép vào Đề án “Trồng 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025" nhằm bảo vệ và phát triển bền vững hạ tầng cây xanh, phục hồi cảnh quan thiên nhiên và các hệ sinh thái tự nhiên, góp phần bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu. Phối hợp với UBND TP. Hà Nội, UBND tỉnh Nghệ An và tỉnh Phú Thọ  tổ chức thành công các hoạt động trồng cây để hưởng ứng Chương trình.

Bước đầu hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin môi trường kết nối đồng bộ, liên thông

Lần đầu tiên vấn đề xây dựng cơ sở dữ liệu và thông tin môi trường kết nối đồng bộ, liên thông, thống nhất từ Trung ương đến địa phương đã được quy định tại Luật BVMT năm 2020. 

Để chuẩn bị điều kiện cần thiết triển khai quy định của Luật, tham gia thực hiện chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số theo chủ trương của Thủ tướng Chính phủ, Tổng cục Môi trường đã chủ động ban hành và triển khai Chương trình chuyển đổi số của Tổng cục Môi trường giai đoạn 2021 – 2025.

Đến nay đã bước đầu tích hợp, cập nhật dữ liệu về kết quả kiểm tra, thanh tra môi trường, bảo vệ môi trường làng nghề, hồ sơ thẩm định và đánh giá tác động môi trường, quản lý chất thải nguy hại, đa dạng sinh học; tiến tới việc hình thành cơ sở dữ liệu, thông tin môi trường kết nối đồng bộ, liên thông từ Trung ương đến địa phương, cơ sở phục vụ thi hành Luật Bảo vệ môi trường.

Nhìn chung, trong năm 2021, mặc dù gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Lãnh đạo Bộ, sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị liên quan, các địa phương, sự nỗ lực, quyết tâm của toàn thể cán bộ, công chức, người lao động, Tổng cục Môi trường đã đạt được những chỉ tiêu đã đề ra trong năm, trọng tâm là hoàn thiện các quy định chi tiết, bảo đảm các điều kiện cần thiết để triển khai thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; đồng hành cùng doanh nghiệp để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc do bối cảnh dịch bệnh Covid 19, song vẫn bảo đảm kiểm soát các vấn đề về môi trường; các hành vi vi phạm pháp luật, gây ô nhiễm, sự cố môi trường có chiều hướng giảm so với năm trước.

Tổng cục Môi trường năm 2022: Tập trung triển khai Luật Bảo vệ môi trường 2020

Năm 2022 là năm có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu của Kế hoạch 5 năm 2021-2025; dự báo tình hình kinh tế -xã hội quốc tế và trong nước có những thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen, trong đó có lĩnh vực môi trường. Năm 2022, cũng là năm đầu tiên triển khai Luật BVMT 2020 với rất nhiều cơ chế, chính sách mới, tạo nền tảng thúc đẩy tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác BVMT trong thời gian tới.

Tổng cục Môi trường xác định mục tiêu tổng quát trong năm 2022 sẽ tập trung triển khai Luật BVMT 2020 với trọng tâm là lấy bảo vệ sức khỏe người dân làm ưu tiên hàng đầu; nhanh chóng đưa các chính sách mới của Luật đi vào thực tế cuộc sống. Đảo ngược xu thế suy thoái, ô nhiễm môi trường thông qua việc giảm thiểu phát sinh, tăng cường phân loại, thu gom, tái sử dụng, tái chế, tận dụng tối đa giá trị của chất thải; thúc đẩy việc thực hiện kinh tế tuần hoàn ở từng ngành, lĩnh vực và từng địa phương, cơ sở.

Huy động và quản lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để xử lý triệt để, khắc phục, cải thiện chất lượng môi trường tại các khu vực đất bị ô nhiễm tồn lưu, lưu vực sông bị ô nhiễm. Tăng cường công tác quản lý chất thải rắn, bảo vệ môi trường tại các khu, cụm công nghiệp, khu vực nông thôn và làng nghề.

Triển khai đồng bộ các công cụ quản lý môi trường đối với các dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ dựa trên việc phân loại theo tiêu chí về môi trường; thúc đẩy việc áp dụng kỹ thuật tốt nhất hiện có tại dự án, cơ sở để sàng lọc, ngăn ngừa từ sớm, từ xa việc du nhập các công nghệ sản xuất lạc hậu, tiêu tốn nhiên liệu, ô nhiễm môi trường vào Việt Nam.

Để đáp ứng yêu mục tiêu đặt ra, Tổng cục Môi trường tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm gồm:

1. Tập trung tuyên truyền, phổ biến, triển khai các quy định pháp luật về BVMT theo Luật BVMT năm 2020, đặc biệt là các quy định mới, lần đầu tiên triển khai áp dụng.

2. Kết hợp đồng bộ, hiệu quả các công cụ, biện pháp quản lý nhà nước về BVMT từ đánh giá tác động môi trường, giải quyết thủ tục hành chính, cấp giấy phép môi trường, thanh tra kiểm tra, quan trắc diễn biến chất lượng môi trường để chủ động phòng ngừa, kiểm soát, ứng phó xử lý kịp thời đối với các vụ việc, sự cố môi trường phát sinh, đảm bảo các cơ sở, dự án hoạt động an toàn về môi trường.

3. Xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy hoạch BVMT quốc gia, Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia, Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Triển khai xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia về môi trường theo quy định của Luật BVMT 2020.

4. Tăng cường công tác quản lý chất thải rắn theo hướng tập trung thống nhất; công tác quản lý, cải tạo và phục hồi chất lượng môi trường (đất, nước, không khí…).

5. Đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.

6. Tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy của Tổng cục theo quy định của Chính phủ, của Bộ TN&MT đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

(VEA)