Nghị định số 412/2026/NĐ-CP: Hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường
Tin tức - Sự kiện 18/11/2026
Quy định cụ thể hành vi vi phạm và mức xử phạt
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP quy định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường với phạm vi điều chỉnh rộng, bao quát nhiều hoạt động có nguy cơ tác động đến môi trường. Từ việc thực hiện các thủ tục pháp lý về môi trường, quản lý chất thải, kiểm soát nước thải, khí thải đến hoạt động quan trắc, cung cấp thông tin và thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường của tổ chức, cá nhân đều được xác định trong các nhóm hành vi vi phạm cụ thể.
Theo đó, các hành vi vi phạm được phân chia thành nhiều nhóm, gồm vi phạm quy định về đăng ký môi trường, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường; gây ô nhiễm môi trường; quản lý chất thải; bảo vệ môi trường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp, làng nghề và các hoạt động có liên quan.
.jpg)
Lực lượng chức năng kiểm tra, phát hiện hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường tại cơ sở sản xuất. (Ảnh sưu tầm)
Bên cạnh đó, Nghị định còn quy định việc xử lý các hành vi vi phạm về quan trắc môi trường; quản lý chất ô nhiễm khó phân hủy; ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn; bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và các quy định khác về bảo vệ môi trường.
Việc phân định các nhóm hành vi vi phạm giúp xác định rõ trách nhiệm tuân thủ pháp luật của tổ chức, cá nhân trong từng hoạt động, đồng thời tạo căn cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét, áp dụng chế tài phù hợp với hành vi và mức độ vi phạm.
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về mức phạt tiền tối đa. Theo Điều 6, mức phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức. Đối với cùng một hành vi vi phạm, mức phạt tiền áp dụng cho tổ chức bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân, trừ trường hợp Nghị định có quy định khác.
Mức xử phạt được xác định cụ thể theo từng hành vi, tính chất và mức độ vi phạm. Chẳng hạn, theo Điều 9, hành vi không thực hiện đăng ký môi trường thuộc thẩm quyền tiếp nhận của UBND cấp xã có mức phạt từ 5–10 triệu đồng; hành vi không đăng ký môi trường thuộc thẩm quyền tiếp nhận của UBND cấp tỉnh có mức phạt từ 15–25 triệu đồng. Việc áp dụng mức phạt đối với cá nhân, tổ chức được thực hiện theo quy định tương ứng của Nghị định.
Đối với hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải, Nghị định quy định các khung xử phạt dựa trên mức độ vượt quy chuẩn và lưu lượng nước thải. Tương tự, hành vi thải bụi, khí thải có chứa các thông số môi trường thông thường vượt quy chuẩn kỹ thuật cũng được phân định theo mức độ vượt quy chuẩn và lưu lượng khí thải. Đáng chú ý, đối với hành vi xả nước thải có chứa các thông số môi trường thông thường vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 10 lần trở lên, với lưu lượng nước thải từ 5.000 m³/ngày (24 giờ) trở lên, Điều 18 quy định mức phạt tiền từ 950 triệu đồng đến 1 tỷ đồng.
Ngoài hành vi xả thải vượt quy chuẩn, Nghị định còn quy định chế tài đối với các hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ yêu cầu về vận hành công trình xử lý chất thải, quan trắc môi trường, thu gom và quản lý chất thải. Các hành vi vi phạm được xác định theo điều kiện, quy mô và yêu cầu bảo vệ môi trường tương ứng. Những quy định này là căn cứ để xem xét, xử lý các trường hợp vi phạm theo từng hành vi cụ thể, đồng thời giúp tổ chức, cá nhân nhận diện những yêu cầu pháp lý cần tuân thủ trong quá trình hoạt động.
Xử phạt gắn với trách nhiệm khắc phục hậu quả môi trường
Bên cạnh việc quy định các mức phạt tiền, Nghị định số 412/2026/NĐ-CP xác định rõ các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Theo Điều 4, ngoài hai hình thức xử phạt chính là cảnh cáo và phạt tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng có thời hạn đối với một số loại giấy phép; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Trong đó, hình thức đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 1 tháng đến 24 tháng được áp dụng đối với các trường hợp được quy định tại Nghị định. Tùy theo hành vi vi phạm, việc đình chỉ có thể áp dụng đối với một phần hoặc toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Cùng với các hình thức xử phạt, Nghị định quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm xử lý tình trạng ô nhiễm và những tác động phát sinh từ hành vi vi phạm. Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng môi trường ban đầu hoặc phục hồi môi trường; thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm; phá dỡ công trình, thiết bị được xây dựng, lắp đặt không đúng quy định về bảo vệ môi trường; cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả khác theo quy định.
Đối với các hành vi xả thải gây ô nhiễm, ngoài mức phạt tiền tương ứng, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, đồng thời chi trả kinh phí trưng cầu giám định, kiểm định, đo đạc và phân tích mẫu môi trường trong những trường hợp được quy định.
Chẳng hạn, đối với hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải thuộc các trường hợp quy định tại Điều 18, bên cạnh mức phạt tiền, Nghị định còn quy định các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng. Việc áp dụng phụ thuộc vào mức độ vi phạm và các điều kiện cụ thể của từng trường hợp.
Đối với những dự án, cơ sở không đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, Nghị định cũng quy định các trường hợp phải thực hiện biện pháp khắc phục, tháo dỡ công trình, thiết bị hoặc di dời dự án, cơ sở đến vị trí phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường và khả năng chịu tải của môi trường.
Một nội dung khác được quy định là việc buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm hành chính. Nghị định xác định phương pháp tính số lợi bất hợp pháp đối với từng nhóm hành vi, làm căn cứ áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Có thể thấy, việc xử lý vi phạm không chỉ dừng lại ở chế tài phạt tiền mà còn gắn với trách nhiệm khắc phục những hậu quả phát sinh. Tùy theo hành vi và mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân phải thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm xử lý tình trạng ô nhiễm, khôi phục hoặc phục hồi môi trường theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Làm rõ thẩm quyền xử phạt và tổ chức thực hiện
Cùng với việc quy định các hành vi vi phạm và chế tài xử lý, Nghị định số 412/2026/NĐ-CP xác định thẩm quyền xử phạt của các cơ quan, chức danh và lực lượng có liên quan trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Việc xác định thẩm quyền được gắn với chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý, làm căn cứ để xem xét, xử lý các hành vi vi phạm theo quy định.
Nghị định cũng quy định việc sử dụng kết quả thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và dữ liệu do tổ chức, cá nhân cung cấp để phát hiện, xác định hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Theo Điều 8, kết quả từ các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, hệ thống quan trắc tự động, liên tục và các nguồn dữ liệu khác được sử dụng khi đáp ứng các điều kiện, yêu cầu theo quy định. Trong đó, việc thu thập, sử dụng kết quả quan trắc và các dữ liệu liên quan phải bảo đảm những yêu cầu về tính hợp pháp, độ tin cậy và điều kiện sử dụng làm căn cứ xác định hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, Nghị định quy định các biện pháp tổ chức thực hiện quyết định xử phạt, khắc phục hậu quả và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong những trường hợp phải đình chỉ hoạt động, di dời dự án, cơ sở hoặc thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường.
Việc quy định cụ thể hành vi vi phạm, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả và thẩm quyền xử lý là cơ sở để các cơ quan chức năng thực hiện công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Đồng thời, các quy định này giúp tổ chức, cá nhân xác định rõ hơn trách nhiệm pháp lý của mình, từ đó chủ động thực hiện các yêu cầu về bảo vệ môi trường trong quá trình sản xuất, kinh doanh và các hoạt động có liên quan.
TIN LIÊN QUAN
- Quốc hội thông qua Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi: Hoàn thiện thể chế, tăng cường kiểm soát ô nhiễm
- Lâm Đồng lan tỏa phong trào toàn dân chung tay bảo vệ môi trường
- Giải pháp cấp bách tăng cường quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
- Bảo vệ môi trường biển - Nền tảng để phát triển kinh tế biển bền vững
- Cà Mau: Triển khai thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn tỉnh
- Hiệu quả thiết thực từ các mô hình bảo vệ môi trường của phụ nữ tỉnh Hưng Yên
- Tây Ninh phân cấp quản lý chất thải rắn sinh hoạt: Làm rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường
- Thống nhất phương pháp đánh giá tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt quy chuẩn môi trường trên toàn quốc
- Quy định cách tính tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải tại các lưu vực sông
- Xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ cho ngành Nông nghiệp và Môi trường