Hà Nội thúc đẩy xử lý chất thải, hướng tới giảm chôn lấp

Tin tức - Sự kiện 18/11/2026

Trong giai đoạn 2026 - 2027, công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn trên địa bàn Thành phố Hà Nội sẽ tập trung vào 3 nhóm chính gồm chất thải rắn xây dựng, chất thải rắn sinh hoạt và bùn thải. Với khối lượng phát sinh ngày càng lớn, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu không chỉ mở rộng năng lực xử lý mà còn phải thay đổi cách tiếp cận, từ thu gom - vận chuyển - xử lý sang quản lý toàn bộ vòng đời chất thải, tăng tái chế, tái sử dụng và giảm phụ thuộc vào chôn lấp.

Theo báo cáo của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam, trung bình mỗi ngày Thành phố phát sinh khoảng 3.000 - 3.400 tấn chất thải rắn xây dựng, thời điểm cao điểm có thể lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày. Đáng chú ý, khoảng 90% chất thải rắn xây dựng là vật liệu vô cơ. Khối lượng phát sinh dự kiến tiếp tục tăng, bình quân khoảng 5.000 tấn/ngày vào năm 2030. Diễn biến này đặt ra yêu cầu cấp thiết về mạng lưới tiếp nhận, phân loại và xử lý phù hợp, nhất là trong bối cảnh hoạt động xây dựng, chỉnh trang đô thị và phát triển hạ tầng của Hà Nội tiếp tục được đẩy mạnh.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, các khu xử lý tập trung hiện tiếp nhận, xử lý trung bình hơn 8.000 tấn/ngày. Đến năm 2030, tổng lượng phát sinh dự kiến khoảng 13.200 tấn/ngày, trong đó nhu cầu xử lý tại các khu tập trung khoảng 11.200 tấn/ngày. Bài toán của thành phố không chỉ nằm ở lượng rác phát sinh mới mà còn ở khối lượng chất thải đã chôn lấp trong nhiều năm. Hiện Hà Nội còn khoảng 34 triệu tấn rác tại các Khu xử lý Nam Sơn và Xuân Sơn cần tiếp tục được xử lý, đặt ra áp lực lớn về kinh phí, công nghệ và kiểm soát các tác động môi trường lâu dài.

Trong khi đó, bùn thải chủ yếu phát sinh từ hoạt động nạo vét hệ thống thoát nước, hồ điều hòa, thi công các công trình ngầm và đường sắt đô thị hiện ở mức khoảng 1.500 tấn/ngày. Có thời điểm khối lượng có thể tăng lên 7.000 tấn/ngày và dự báo đến năm 2030 đạt bình quân khoảng 2.500 tấn/ngày. Sự biến động lớn về nguồn phát sinh và tính chất bùn thải khiến việc xử lý không thể áp dụng một phương thức chung, mà cần phân loại để lựa chọn công nghệ phù hợp, đồng thời xác định rõ loại bùn có khả năng tái sử dụng và loại phải xử lý an toàn.

 

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông đã chủ trì buổi làm việc về công tác quản lý, thu gom và xử lý chất thải rắn trên địa bàn Thành phố Hà Nội ngày 19/8/2026

Trước áp lực đó, Thành phố đang từng bước hình thành hệ thống xử lý theo quy hoạch. Đối với chất thải rắn xây dựng, Hà Nội đã quy hoạch 8 vị trí với tổng công suất xử lý đến năm 2030 là 7.640 tấn/ngày và đang tiếp tục quy hoạch tại 2 vị trí khác. Thành phố cũng đã xác định 21 vị trí đất với tổng diện tích khoảng 97,74 ha trên địa bàn 15 xã, phường, đủ điều kiện cho thuê tạm thời với thời hạn 5 năm. Việc bố trí các điểm tiếp nhận, xử lý phù hợp có ý nghĩa không chỉ đối với năng lực xử lý mà còn góp phần hạn chế tình trạng đổ trộm, tập kết tự phát chất thải xây dựng gây mất mỹ quan và phát sinh ô nhiễm.

Đối với bùn thải, Thành phố đã quy hoạch 5 vị trí xử lý với tổng công suất đến năm 2030 là 6.600 tấn/ngày, được đánh giá đủ đáp ứng nhu cầu khi các dự án đi vào hoạt động. Hiện khu C Yên Sở đang tiếp nhận, xử lý với công suất 1.500 tấn/ngày; 4 vị trí khác đang triển khai dự án, với tổng công suất 3.700 tấn/ngày và dự kiến hoàn thành đồng loạt trước ngày 31/12/2029. Thành phố đồng thời nghiên cứu, thử nghiệm có kiểm soát công nghệ xử lý, tái chế bùn thải trên diện tích đã hoàn nguyên tại bãi đổ bùn Yên Mỹ, cạnh khu C Yên Sở, dự kiến hoạt động trước ngày 15/9/2026; đồng thời nghiên cứu mô hình thử nghiệm xử lý bùn phục vụ 5 tuyến đường sắt đô thị.

Đáng chú ý, định hướng xử lý chất thải đang chuyển dần từ mục tiêu “xử lý cho hết” sang tận dụng giá trị tài nguyên còn lại trong chất thải. Đối với bùn thải, việc phân loại để tái chế, tái sử dụng làm vật liệu xây dựng hoặc vật liệu san lấp đối với những loại đáp ứng điều kiện có thể giúp giảm lượng chất thải phải đưa đi chôn lấp, đồng thời tiết kiệm tài nguyên tự nhiên. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với kinh tế tuần hoàn, nhưng đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ để tránh biến việc tái sử dụng chất thải thành nguồn gây ô nhiễm mới.

Với chất thải rắn sinh hoạt, Thành phố đã quy hoạch 4 vị trí xử lý với tổng công suất đến năm 2030 là 11.200 tấn/ngày. Tỷ lệ xử lý bằng công nghệ đốt phát điện hiện đã tăng lên 83%, trong khi tỷ lệ chôn lấp trực tiếp giảm còn 17%. Thành phố đang triển khai Nhà máy Amaccao Thành Công và Dự án mở rộng Nhà máy Điện rác Sóc Sơn. Khi các dự án vận hành theo công suất tối đa, Hà Nội dự kiến có thể cân bằng giữa lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh và năng lực xử lý vào cuối năm 2027.

Tuy nhiên, tăng công suất xử lý không nên được xem là giải pháp duy nhất cho bài toán chất thải. Việc mở rộng các nhà máy xử lý, đặc biệt là công nghệ đốt phát điện, phải đi kèm kiểm soát nghiêm ngặt khí thải, nước thải, tro xỉ và các chất thải thứ cấp; đồng thời tăng phân loại tại nguồn để hạn chế đưa những dòng vật liệu có khả năng tái chế vào quá trình đốt. Đây là điều kiện quan trọng để quá trình chuyển đổi công nghệ thực sự mang lại lợi ích môi trường, thay vì chỉ chuyển dịch ô nhiễm từ khâu này sang khâu khác.

Công tác kiểm tra, xử lý vi phạm cũng được Thành phố chú trọng. Theo Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội, từ ngày 15/12/2025 đến nay, Công an thành phố đã khởi tố 4 vụ với 13 bị can; kiểm tra, xử phạt hành chính 23 vụ với tổng số tiền 1,4 tỷ đồng và đang kiểm tra 20 vụ khác. Công an cấp xã phát hiện 247 vụ vi phạm về xả rác không đúng quy định, xử phạt tổng cộng 3 tỷ đồng. Những con số này cho thấy bên cạnh đầu tư hạ tầng, việc tăng cường thực thi pháp luật vẫn là một cấu phần không thể thiếu trong quản lý chất thải.

Thành phố đặt mục tiêu cân bằng lượng phát sinh và xử lý chất thải rắn xây dựng vào cuối năm 2026; cân bằng phát sinh và xử lý bùn thải trong giai đoạn 2026-2027; đồng thời xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện, chấm dứt chôn lấp trực tiếp vào cuối năm 2027. Về lâu dài, Hà Nội nghiên cứu khu tập kết quy mô lớn, xử lý vật liệu và chất thải tại xã Trung Giã với quy mô 90 ha và Vật Lại với quy mô 100 ha. Hai khu vực được đánh giá có lợi thế về quỹ đất công và kết nối vận tải đường thủy, qua đó có thể giảm áp lực giao thông, chi phí vận chuyển và phục vụ lưu trữ vật liệu xây dựng, xử lý chất thải xây dựng.

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là xử lý lượng rác tồn lưu tại Xuân Sơn và Nam Sơn. Trước mắt, Thành phố dự kiến xử lý khoảng 3,6 triệu tấn rác cũ tại bãi rác Xuân Sơn, sau đó mở rộng sang Nam Sơn với khối lượng khoảng 30 triệu tấn. Việc xử lý lượng rác tồn lưu không chỉ nhằm giải phóng quỹ đất và giảm chi phí duy tu, xử lý nước rỉ rác mà còn có ý nghĩa trực tiếp trong cải thiện chất lượng môi trường tại các khu vực chịu ảnh hưởng trong thời gian dài.

Kết luận buổi làm việc, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu Đảng ủy UBND Thành phố tiếp tục xây dựng báo cáo tổng thể về tất cả các loại chất thải phát sinh, làm rõ khối lượng, hiện trạng thu gom, vận chuyển, xử lý, những tồn tại và giải pháp. Đồng thời, cần đẩy nhanh tiến độ các dự án xử lý, từng bước chấm dứt chôn lấp rác sinh hoạt; sớm xây dựng đơn giá, định mức và tiêu chuẩn kỹ thuật để xử lý các bãi rác tồn lưu.

Đối với chất thải xây dựng, các xã, phường được yêu cầu khẩn trương bố trí quỹ đất cho điểm tập kết, tiếp nhận và xử lý, tạo điều kiện xử lý ngay tại địa bàn để giảm chi phí vận chuyển và hạn chế đổ trộm. Với bùn thải, cần phân loại theo từng nhóm, lựa chọn công nghệ phù hợp, tăng tái chế, tái sử dụng đối với các loại đủ điều kiện. Thành phố cũng cần giải quyết bài toán xử lý phân bùn bể phốt, bùn từ các nhà máy xử lý nước thải, hoạt động nạo vét sông, hồ với quy mô phù hợp; đồng thời tiếp tục quản lý chặt chất thải y tế và chất thải công nghiệp.

Nhìn tổng thể, định hướng của Hà Nội cho thấy quản lý chất thải đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn của quá trình chuyển đổi xanh. Tuy nhiên, mục tiêu giảm chôn lấp, phát điện từ rác hay tái sử dụng chất thải chỉ có ý nghĩa khi đi cùng khả năng kiểm soát tác động môi trường trong toàn bộ chuỗi xử lý. Tăng trưởng đô thị và phát triển hạ tầng không thể được đánh đổi bằng việc gia tăng áp lực lên môi trường; ngược lại, năng lực quản lý chất thải phải trở thành một phần của chất lượng tăng trưởng, bảo đảm đô thị phát triển nhưng không chuyển chi phí môi trường sang cộng đồng và các thế hệ tương lai