Khánh Hòa thực hiện đồng bộ các giải pháp kiểm soát rác thải, bảo vệ môi trường biểnKhánh Hòa thực hiện đồng bộ các giải pháp kiểm soát rác thải, bảo vệ môi trường biển

Tin tức - Sự kiện 16/11/2026

Khánh Hòa là địa phương có nhiều lợi thế phát triển kinh tế biển nhờ hệ thống bờ biển dài, nhiều đảo, vịnh và các hệ sinh thái biển đa dạng. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển du lịch biển, dịch vụ cảng biển, khai thác và nuôi trồng thủy sản, đồng thời mở rộng các ngành kinh tế gắn với biển. Tuy nhiên, quá trình khai thác tiềm năng biển cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ tài nguyên, kiểm soát nguồn thải và duy trì chất lượng môi trường biển. Vì vậy, Khánh Hòa đang hướng tới phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững, trong đó bảo vệ hệ sinh thái, giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển được xem là nền tảng để hài hòa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường.

Kiểm soát rác thải từ đất liền ra biển

Theo thống kê, trung bình mỗi ngày toàn tỉnh Khánh Hòa phát sinh hơn 1.800 tấn rác thải sinh hoạt, trong đó gần 226 tấn là rác thải nhựa. Khối lượng chất thải lớn tạo áp lực đáng kể lên hệ thống thu gom, phân loại và xử lý, đặc biệt tại các khu vực ven biển, xã đảo và những địa bàn có hoạt động du lịch phát triển. Với hơn 200 đảo lớn, nhỏ, bài toán thu gom, vận chuyển chất thải từ các đảo vào đất liền càng trở nên phức tạp do phụ thuộc vào phương tiện đường thủy, nhân lực và kinh phí. Chi phí vận chuyển cao trong khi năng lực xử lý tại chỗ còn hạn chế; nếu áp dụng các phương thức đốt hoặc chôn lấp không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, nguy cơ phát sinh ô nhiễm thứ cấp là khó tránh khỏi.

TS. Nguyễn Thị Xuân Thắng, chuyên gia kỹ thuật, Ban Biến đổi khí hậu, Năng lượng, Môi trường (CCE), Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam chia sẻ, môi trường biển Khánh Hòa đang chịu tác động từ 4 nhóm nguồn phát thải chính, gồm hoạt động du lịch, dịch vụ ven biển; ngư nghiệp, nuôi trồng thủy sản và cảng cá; công nghiệp, cảng biển; cùng lượng rác thải sinh hoạt từ đất liền. Trong đó, kiểm soát nguồn thải từ đất liền được xem là một trong những thách thức lớn. Dù tỷ lệ thu gom rác thải đô thị đạt 97%, năng lực xử lý vẫn còn hạn chế. Đáng lưu ý, chất thải phát sinh tại các khu dân cư ven sông, ven biển nếu không được thu gom và kiểm soát hiệu quả có thể theo dòng chảy ra biển, trở thành nguồn gây ô nhiễm kéo dài đối với hệ sinh thái ven bờ.

Thực tế này cho thấy, giảm rác thải biển không thể chỉ dựa vào các hoạt động thu gom trên mặt nước hay làm sạch bờ biển mà cần bắt đầu từ kiểm soát nguồn phát sinh trên đất liền. Theo các chuyên gia, Khánh Hòa cần tiếp tục thúc đẩy phân loại chất thải tại nguồn, đồng thời đầu tư, nâng cấp hạ tầng thu gom và xử lý, nhất là tại các khu vực ven biển, xã đảo. Cùng với đó, việc triển khai các dự án làm sạch dòng sông, kiểm soát rác thải từ khu dân cư và các điểm có nguy cơ phát sinh dòng rác ra biển cần được coi là một hợp phần quan trọng trong chiến lược giảm ô nhiễm biển.

Đối với ngành du lịch, yêu cầu đặt ra không chỉ là nâng cao ý thức của du khách mà còn phải thay đổi phương thức cung ứng dịch vụ theo hướng giảm phát sinh chất thải. Việc từng bước áp dụng Bộ tiêu chí du lịch xanh, khuyến khích và tiến tới yêu cầu các cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ du lịch thay thế vật phẩm nhựa dùng một lần bằng sản phẩm thân thiện với môi trường sẽ góp phần giảm lượng rác ngay từ khâu tiêu dùng. Cùng với đó, cần tăng cường tuyên truyền để du khách chủ động hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, không xả rác và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường biển.

Bảo vệ hệ sinh thái, giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển được xem là nền tảng

để tỉnh Khánh Hòa hài hòa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường

Trong lĩnh vực khai thác, nuôi trồng thủy sản, giải pháp “Tàu cá mang rác về bờ” có thể được triển khai rộng hơn, gắn với cơ chế tiếp nhận, phân loại và xử lý rác tại các cảng cá. Đối với hoạt động nuôi biển, cần kiểm soát chặt chất thải phát sinh từ lồng bè, vật liệu nổi, bao bì thức ăn và ngư cụ hư hỏng, tránh để trở thành nguồn rác trôi nổi trên biển. Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát việc thu gom, xử lý nước thải và chất thải từ các cơ sở công nghiệp, cảng biển cần được tăng cường, qua đó chủ động phòng ngừa nguy cơ hình thành các điểm nóng ô nhiễm ven biển.

Bảo vệ hệ sinh thái, giảm thiểu ô nhiễm và sử dụng hiệu quả tài nguyên biển không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là điều kiện để Khánh Hòa duy trì lợi thế phát triển kinh tế biển. Khi kiểm soát được nguồn thải từ đất liền, giảm chất thải trong các ngành kinh tế biển và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp, cộng đồng, du khách, công tác bảo vệ môi trường sẽ từng bước chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa ô nhiễm ngay từ nguồn.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong quản lý rác thải và bảo vệ hệ sinh thái

Để đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, tỉnh Khánh Hòa đặc biệt chú trọng bảo vệ hệ sinh thái thông qua các chương trình bảo tồn, giám sát môi trường và huy động sự tham gia của cộng đồng, tạo nền tảng cho phát triển du lịch và kinh tế biển theo hướng bền vững.

Cụ thể, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn các hệ sinh thái đặc trưng như rạn san hô, thảm cỏ biển, rừng ngập mặn và các vùng sinh cư của nhiều loài thủy sinh. Công tác quản lý các khu bảo tồn biển cũng được tăng cường, kết hợp với hoạt động quan trắc môi trường, kiểm soát ô nhiễm và giám sát việc khai thác nguồn lợi thủy sản. Bên cạnh đó, Khánh Hòa chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, ngư dân, doanh nghiệp và du khách về trách nhiệm bảo vệ môi trường biển, khuyến khích sử dụng các mô hình khai thác, nuôi trồng và phát triển du lịch thân thiện với thiên nhiên.

Với lợi thế có đường bờ biển dài gần 500 km, nhiều vịnh nổi tiếng như: Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Vĩnh Hy và hơn 200 đảo lớn nhỏ; có hệ sinh thái biển và ven biển phong phú, điển hình như: Rạn san hô, cỏ biển, vùng triều và các vịnh, đầm kín… là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển kinh tế biển đa ngành, đặc biệt là du lịch biển, nuôi trồng và khai thác hải sản. Tuy nhiên, tài nguyên của các hệ sinh thái biển và ven biển đang bị khai thác quá mức để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội dẫn đến ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu. Do đó, công tác bảo vệ các hệ sinh thái biển được các cấp, ngành của tỉnh đặt lên hàng đầu.Nhiều chương trình phục hồi rạn san hô, thu gom rác thải nhựa trên biển và huy động cộng đồng tham gia bảo tồn đa dạng sinh học cũng được triển khai, góp phần cải thiện chất lượng môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên biển và duy trì sự cân bằng của các hệ sinh thái ven bờ.

Bên cạnh các giải pháp thu gom, xử lý, nhiều chuyên gia cho rằng, Khánh Hòa cần thay đổi cách tiếp cận đối với rác thải, nhất là rác thải nhựa, theo hướng phát triển kinh tế tuần hoàn. Theo đó, rác thải nhựa cần được nhìn nhận không chỉ là chất thải cần xử lý mà còn có thể trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho một số ngành sản xuất như sản xuất hạt nhựa, vật liệu xây dựng, hàng may mặc...

Để hiện thực hóa hướng tiếp cận này, tỉnh cần có chính sách kêu gọi và ưu đãi đầu tư đối với các dự án tái chế, tái sử dụng; đồng thời siết chặt quản lý chất thải tại các khu công nghiệp, cảng cá, cảng biển và khu dân cư ven biển. Việc tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế cũng được đặt ra nhằm tiếp cận nguồn lực tài chính, công nghệ môi trường tiên tiến và kinh nghiệm quản lý hiệu quả.

Một trong những yêu cầu quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là phải phân loại rác ngay tại nguồn. Bởi nếu rác thải nhựa bị trộn lẫn với rác hữu cơ, khả năng tái chế sẽ giảm, đồng thời chi phí xử lý tăng cao. Do đó, công tác phân loại rác tại nguồn cần được thực hiện đồng bộ từ hộ gia đình, cơ sở kinh doanh đến các khu vực dịch vụ, du lịch và sản xuất.

Cùng với tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phân loại rác, địa phương cần đồng bộ phương tiện và thời gian thu gom để người dân có điều kiện thực hiện đúng quy định. Hạ tầng xử lý, tái chế cũng cần được đầu tư theo hướng hiện đại, từng bước giảm phụ thuộc vào phương thức chôn lấp.

Ứng dụng công nghệ, huy động nguồn lực cộng đồng

Để nâng cao hiệu quả giám sát môi trường biển, các chuyên gia đề xuất ứng dụng công nghệ GIS (bản đồ số) và drone (thiết bị bay) nhằm giám sát, khoanh vùng các “điểm nóng” ô nhiễm và phát hiện các nguồn xả thải lén. Việc ứng dụng công nghệ có thể hỗ trợ cơ quan quản lý xác định khu vực cần ưu tiên xử lý, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát trên phạm vi rộng.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được đặt trong một hệ thống quản lý đồng bộ. Từ khâu phát sinh, phân loại, thu gom đến vận chuyển, tái chế và xử lý, mỗi công đoạn đều cần được kiểm soát để hạn chế lượng rác thất thoát ra môi trường.

Cùng với nguồn lực Nhà nước, việc huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng dân cư, ngư dân và các tổ chức xã hội có ý nghĩa quan trọng. Doanh nghiệp cần được khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực thu gom, xử lý và tái chế; cộng đồng phát huy vai trò giám sát, phản ánh các hành vi gây ô nhiễm; người dân và du khách thay đổi thói quen sử dụng, phân loại và thải bỏ rác.

Có thể nói, kiểm soát nguồn rác từ đất liền, giảm rác thải nhựa, nâng cao năng lực xử lý, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tăng cường giám sát bằng công nghệ sẽ là những yếu tố quan trọng để địa phương từng bước giảm áp lực ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên biển và phát triển bền vững.