Việt Nam – Nhật Bản thúc đẩy quản lý nước thải sinh hoạt phi tập trung
Tin tức - Sự kiện 17/11/2026
Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao chất lượng xử lý nước thải tại chỗ
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Đối ngoại – Hợp tác Quốc tế, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, việc thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt đang đặt ra nhiều thách thức đối với Việt Nam, đặc biệt tại các khu vực ven đô, nông thôn và khu dân cư phân tán. Trong khi hệ thống xử lý nước thải tập trung đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian triển khai dài và mạng lưới thu gom đồng bộ, việc phát triển các công trình xử lý nước thải phi tập trung được xem là giải pháp cần thiết nhằm bổ trợ cho hệ thống tập trung, đáp ứng nhu cầu xử lý nước thải tại những khu vực chưa được bao phủ bởi hạ tầng thu gom. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, việc đầu tư các công trình này cần gắn với quy hoạch hạ tầng, bảo đảm chất lượng thiết bị, đồng thời chú trọng công tác vận hành, bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ và quản lý bùn thải.

TS. Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Đối ngoại – Hợp tác Quốc tế, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phát biểu khai mạc Hội thảo
Tiếp nối những vấn đề đặt ra trong công tác thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt, đại diện Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá cao sáng kiến phối hợp tổ chức Hội thảo giữa Trường Đại học Xây dựng Hà Nội và Bộ Môi trường Nhật Bản. Đây là cơ hội quan trọng để các cơ quan quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp hai nước trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp công nghệ và phương thức quản lý nước thải sinh hoạt phi tập trung phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Hiện nay, các công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ giữ vai trò quan trọng trong hệ thống hạ tầng bảo vệ môi trường, đặc biệt tại các khu dân cư phân tán, làng nghề, khu du lịch và các cơ sở kinh doanh, dịch vụ công cộng, nơi việc đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung còn gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, để các công trình này phát huy hiệu quả, bên cạnh việc lựa chọn công nghệ phù hợp, cần có hệ thống quy chuẩn kỹ thuật thống nhất làm cơ sở kiểm soát chất lượng thiết bị, bảo đảm hiệu quả xử lý và tăng cường công tác quản lý trong suốt quá trình sử dụng.

Bà Nguyễn Thị Hồng Liễu, đại diện Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại Hội thảo
Nhằm chuẩn hóa và nâng cao hiệu quả quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 53/2025/TT-BNNMT ngày 27/8/2025 về QCVN 98:2025/BNNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình, thiết bị xử lý nước thải tại chỗ, có hiệu lực từ ngày 26/2/2026. Quy chuẩn quy định các yêu cầu về an toàn kết cấu, chống thấm, chống rò rỉ, kiểm soát mùi, tiếng ồn, độ rung và chất lượng nước thải sau xử lý. Đặc biệt, quy chuẩn đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng, thử nghiệm và chứng nhận hợp quy đối với thiết bị xử lý nước thải tại chỗ trước khi lưu thông trên thị trường, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả bảo vệ môi trường. Sự ra đời của QCVN 98:2025/BNNMT tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để thúc đẩy ứng dụng các công nghệ xử lý nước thải tại chỗ hiện đại, trong đó có hệ thống Johkasou của Nhật Bản.
Xử lý nước thải phi tập trung cần gắn với quản lý vận hành lâu dài
Tại Hội thảo, GS. Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, trình bày bài tham luận Kinh nghiệm thực tiễn và sự cần thiết thử nghiệm, đánh giá trong quản lý nước thải phi tập trung ở Việt Nam. GS. Nguyễn Việt Anh cho biết, đến tháng 10/2026, Việt Nam có 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị với tổng công suất thiết kế khoảng 2,064 triệu m³/ngày. Tuy nhiên, công suất vận hành thực tế đạt khoảng 1,063 triệu m³/ngày, tương đương 51,5% công suất thiết kế.

GS. Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, trình bày bài tham luận tại Hội thảo
Thực trạng này cho thấy việc đầu tư các nhà máy xử lý nước thải cần được thực hiện đồng bộ với phát triển mạng lưới thu gom, đấu nối, quản lý vận hành và bảo dưỡng. Đối với những khu vực chưa có hệ thống thu gom tập trung hoặc khó triển khai do điều kiện địa hình, mật độ dân cư, giải pháp xử lý nước thải phi tập trung có vai trò bổ trợ quan trọng. Tuy nhiên, nhiều công trình xử lý nước thải tại chỗ hiện còn hạn chế về thiết kế, chất lượng thiết bị, thi công, vận hành và bảo trì. Một số hệ thống chưa được kiểm chứng đầy đủ về hiệu suất xử lý; thiếu kinh phí vận hành thường xuyên, chưa kiểm soát tốt hoạt động hút và xử lý bùn thải.
Việc ban hành QCVN 98:2025/BNNMT và TCVN 14396:2025 được đánh giá là bước tiến trong chuẩn hóa hoạt động thiết kế, thử nghiệm, đánh giá chất lượng và quản lý công trình xử lý nước thải tại chỗ. Tuy nhiên, để các quy định đi vào thực tiễn, cần phát triển năng lực thử nghiệm, đánh giá độc lập và hệ thống dịch vụ vận hành, bảo dưỡng chuyên nghiệp.
Chia sẻ kinh nghiệm Nhật Bản trong ứng dụng công nghệ Johkasou
Một trong những nội dung trọng tâm của Hội thảo là chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản trong phát triển và quản lý hệ thống Johkasou – công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt tại chỗ, được ứng dụng tại những khu vực chưa có điều kiện kết nối với hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung. Điểm đáng chú ý trong mô hình của Nhật Bản không chỉ nằm ở giải pháp công nghệ mà còn ở hệ thống pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý, vận hành được xây dựng đồng bộ, nhằm bảo đảm hiệu quả xử lý nước thải lâu dài.

Đại diện Bộ Môi trường Nhật Bản phát biểu tại Hội thảo
Trao đổi về lịch sử phát triển và khung pháp lý quản lý Johkasou tại Nhật Bản, ông Fujitani Minoru, chuyên gia môi trường cấp cao thuộc Văn phòng Thúc đẩy Johkasou, Bộ Môi trường Nhật Bản, giới thiệu cách tiếp cận quản lý toàn diện đối với hệ thống xử lý nước thải tại chỗ. Theo đó, chất lượng nước thải sau xử lý cần được kiểm soát xuyên suốt từ khâu sản xuất, kiểm định thiết bị, thiết kế, lắp đặt đến vận hành, kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ và quản lý bùn thải. Kinh nghiệm này cho thấy, hiệu quả của công trình xử lý nước thải không chỉ được đánh giá tại thời điểm đưa vào sử dụng mà còn phải được duy trì ổn định trong suốt quá trình vận hành.
Về đặc điểm kỹ thuật, hệ thống Johkasou có khả năng xử lý kết hợp nước thải từ nhà vệ sinh và nước thải phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt khác thông qua các công đoạn xử lý sinh học, tách bùn và khử trùng. Tùy theo cấu hình công nghệ và yêu cầu xử lý, hệ thống có thể được thiết kế để kiểm soát các chất ô nhiễm hữu cơ, nitơ, phốt pho hoặc ứng dụng công nghệ màng lọc nhằm nâng cao chất lượng nước sau xử lý. Với đặc điểm này, Johkasou là một trong những giải pháp có tiềm năng ứng dụng tại các khu dân cư phân tán, cơ sở dịch vụ và những khu vực khó triển khai mạng lưới thu gom nước thải tập trung.

Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm
Từ kinh nghiệm Nhật Bản, các chuyên gia cho rằng, việc phát triển hệ thống xử lý nước thải phi tập trung tại Việt Nam cần được tiếp cận đồng bộ giữa công nghệ và quản lý. Bên cạnh lựa chọn thiết bị phù hợp với điều kiện thực tế, cần chú trọng thử nghiệm, đánh giá độc lập hiệu suất xử lý; nâng cao chất lượng thiết kế, lắp đặt; phát triển mạng lưới dịch vụ vận hành, bảo dưỡng, hút và xử lý bùn định kỳ. Đồng thời, việc xác định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, đơn vị cung cấp thiết bị và tổ chức dịch vụ có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm chất lượng và hiệu quả hoạt động của các công trình.
Đáng chú ý, các ý kiến tại Hội thảo cũng đề cập đến khả năng ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý nước thải phi tập trung, thông qua việc định danh công trình, thiết bị, xây dựng nhật ký vận hành điện tử, giám sát tình trạng hoạt động và hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá. Đây được xem là hướng tiếp cận có thể góp phần nâng cao tính minh bạch, tăng cường khả năng giám sát và hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc theo dõi chất lượng, hiệu quả vận hành các hệ thống xử lý nước thải tại chỗ.
Thông qua Hội thảo, các cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp Việt Nam, Nhật Bản có thêm cơ hội tăng cường hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm quản lý. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn và triển khai những giải pháp xử lý nước thải phù hợp với điều kiện thực tiễn, từng bước nâng cao hiệu quả thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt, hạn chế ô nhiễm môi trường nước, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam.
TIN LIÊN QUAN
- Mặt trận Tổ quốc các cấp tỉnh Đắk Lắk phát huy vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường
- Hà Nội thúc đẩy xử lý chất thải, hướng tới giảm chôn lấp
- Phú Quốc triển khai mô hình chung tay bảo vệ tài nguyên, môi trường chuẩn bị các điều kiện phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027
- Thanh Hóa đưa tự quản môi trường về khu dân cư
- Đẩy mạnh thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
- Thành phố Đà Nẵng ban hành Bộ tiêu chí Cơ sở lưu trú du lịch xanh
- Xây dựng hai khu công nghiệp gần 5.500 tỷ đồng theo hướng xanh tại Lào Cai
- Gắn bảo vệ môi trường với chuyển đổi xanh - Hiệu quả từ hơn 2.000 mô hình tiêu biểu tại Nghệ An
- Khánh Hòa thực hiện đồng bộ các giải pháp kiểm soát rác thải, bảo vệ môi trường biểnKhánh Hòa thực hiện đồng bộ các giải pháp kiểm soát rác thải, bảo vệ môi trường biển
- Giấy Xuân Mai - Hướng tới doanh nghiệp sinh thái và Net Zero