Đẩy mạnh thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa

Tin tức - Sự kiện 17/11/2026

UBND tỉnh Thanh Hoá đã phê duyệt Đề án thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý, qua đó giảm áp lực lên môi trường và từng bước chuyển đổi mô hình xử lý rác theo hướng hiện đại, bền vững.

Nhiều điểm nghẽn trong thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt

Theo đánh giá của UBND tỉnh, cùng với quá trình đô thị hóa, gia tăng dân số và phát triển kinh tế - xã hội, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn ngày càng lớn, tạo áp lực đáng kể lên hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý. Trong khi đó, nhiều khâu trong công tác quản lý chất thải vẫn còn hạn chế, từ phân loại tại nguồn, thu gom, trung chuyển đến xử lý cuối cùng.

Một trong những tồn tại nổi bật là việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ. Rác sau phân loại ở nhiều nơi vẫn được thu gom chung, làm giảm hiệu quả của hoạt động phân loại và tái chế. Việc phân loại hiện chủ yếu mang tính khuyến khích, chưa có cơ chế đủ mạnh để bảo đảm thực hiện thống nhất trên diện rộng. Mặt khác, một số cơ sở xử lý rác thải cũng bộc lộ những bất cập về công nghệ và kiểm soát môi trường. Điển hình, Nhà máy xử lý rác tại phường Đông Quang đã nhiều lần bị người dân phản ánh do tình trạng phát tán mùi hôi, ảnh hưởng đến đời sống khu dân cư. Cơ sở này đã phải tạm dừng tiếp nhận rác để nghiên cứu điều chỉnh công nghệ xử lý.

Đề án cũng chỉ ra sự chênh lệch đáng kể về tỷ lệ thu gom rác giữa khu vực đô thị và miền núi. Tại nhiều xã vùng sâu, vùng xa, địa hình phức tạp khiến việc thu gom gặp nhiều khó khăn, trong khi phương tiện vận chuyển chủ yếu là xe đẩy tay, xe tự chế hoặc xe công nông, chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và vệ sinh môi trường. Ngoài ra, hệ thống điểm tập kết và trung chuyển rác tại nhiều địa phương còn thiếu đồng bộ. Nhiều điểm chỉ là bãi tập kết tạm, chưa được đầu tư nền bãi, mái che và hệ thống thu gom nước rỉ rác; một số nơi đã quá tải, thậm chí xảy ra tình trạng đốt rác thủ công ngay tại điểm trung chuyển.

Đáng chú ý, phần lớn các bãi chôn lấp tập trung trên địa bàn tỉnh đã hết khả năng tiếp nhận. Công tác xử lý nước rỉ rác ở một số khu vực chưa triệt để, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường đất, nước và không khí. Trong khi đó, nhiều dự án xử lý rác quy mô liên huyện triển khai chậm, dẫn đến tình trạng các khu xử lý hiện hữu quá tải nhưng chưa có công trình thay thế. Các lò đốt rác quy mô xã cũng đang đối mặt với tình trạng xuống cấp, nhiều lò phải dừng hoạt động hoặc không đáp ứng quy chuẩn môi trường. Công nghệ xử lý còn lạc hậu, chủ yếu dựa vào chôn lấp hoặc phun hóa chất khử mùi, chưa giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm.

Ảnh minh họa

Ngoài những hạn chế về hạ tầng, cơ chế tài chính cho công tác quản lý chất thải cũng còn nhiều bất cập. Chính sách hỗ trợ trước đây chủ yếu áp dụng đối với các lò đốt có công suất từ 50 tấn/ngày trở lên, trong khi nhiều bãi chôn lấp và lò đốt quy mô nhỏ ở cấp xã chưa được tiếp cận nguồn hỗ trợ cần thiết. Mức phí vệ sinh môi trường thu từ hộ gia đình hiện chỉ bù đắp được một phần chi phí thu gom, chưa đáp ứng yêu cầu vận chuyển và xử lý. Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực môi trường còn hạn chế do cơ chế chính sách và thủ tục pháp lý chưa tạo được sức hấp dẫn đủ lớn.

Phấn đấu trên 95% chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý vào năm 2030

Theo Đề án, đến năm 2030, Thanh Hóa phấn đấu tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý đạt từ 95% trở lên; trong đó khu vực đô thị đạt tối thiểu 97% và khu vực nông thôn đạt từ 93% trở lên. Tỉnh cũng đặt mục tiêu không để xảy ra tình trạng rác thải tồn đọng trong khu dân cư, đặc biệt tại các đô thị, đồng thời hoàn thiện mạng lưới điểm tập kết, trung chuyển nhằm tối ưu hóa khoảng cách vận chuyển, nâng cao hiệu quả thu gom và giảm chi phí xử lý.

Đề án được ban hành trong bối cảnh lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn tỉnh ngày càng gia tăng, trong khi nhiều bãi chôn lấp đã quá tải, một số cơ sở xử lý chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Một trong những định hướng đáng chú ý của Đề án là chuyển mạnh từ phương thức chôn lấp sang áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến như tái chế, sản xuất phân hữu cơ và đốt rác kết hợp thu hồi năng lượng. Định hướng này phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn, coi chất thải là nguồn tài nguyên có thể được tái sử dụng và khai thác hiệu quả. Bên cạnh đó, tỉnh Thanh Hóa sẽ đẩy mạnh xã hội hóa trong lĩnh vực thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng môi trường, từng bước hiện đại hóa hệ thống quản lý chất thải trên phạm vi toàn tỉnh.

Tổng kinh phí thực hiện Đề án giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 5.707 tỉ đồng. Trong đó, khoảng 5.397 tỉ đồng dành cho hoạt động thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt; 300 tỉ đồng để đầu tư mới, cải tạo các điểm tập kết rác tạm đã xuống cấp hoặc gây ô nhiễm. Phần kinh phí còn lại được sử dụng cho công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường, ứng dụng hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt thông minh và thực hiện các nhiệm vụ liên quan khác.

Việc triển khai Đề án không chỉ góp phần giải quyết những tồn tại trong công tác xử lý rác thải hiện nay mà còn tạo nền tảng xây dựng hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt đồng bộ, hiệu quả. Qua đó, nâng cao chất lượng môi trường sống, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh, bền vững.