Thời điểm này cụm thủy nông kênh Chàm thuộc Trạm thủy nông Ninh Phước (Công ty TNHH MTV KTCTTL Ninh Thuận) đã mở nước cho bà con nông dân sản xuất vụ hè thu được 20 ngày. Thế nhưng trước đó hơn 10 ngày, anh Trịnh Đình Hiếu - cụm trưởng, cùng 11 cán bộ đã phải dọn dẹp rác thải do người dân vứt xuống lòng kênh.

Hàng ngày, trước khi mở nước, cán bộ thủy nông kênh Chàm (thuộc Công ty Thủy nông Ninh Thuận) phải thu gom lượng lớn rác thải tại các kênh mương để khởi thông dòng chảy. 

Công việc làm vệ sinh kênh mương trước khi mở nước là thu gom rác sinh hoạt hành ngày, cây cối, xác súc vật chết do người dân “tiện tay” vứt xuống. Khi thu gom lên bờ, thủy nông viên phải phơi nắng từ 3 - 5 ngày, sau đó mua dầu đổ lên rác đốt.

“Sau 10 ngày cật lực dọn dẹp vệ sinh lòng kênh với chiều dài 70km, chúng tôi mới cho mở nước để đảm bảo cấp nước cho bà con”, anh Trịnh Đình Hiếu nói.

Chúng tôi theo chân những cán thủy nông thuộc kênh Chàm đến đoạn kênh mương chạy qua thôn Ninh Quý 2, xã Phước Sơn, huyện Ninh Phước. Đây là khu vực kênh chạy qua khu dân cư sinh sống. Dòng nước đang tỏa về các cánh đồng nhưng trên mặt nước phủ kín các loại rác, đặc biệt túi nilon, các bao tải... Tại một vị trí kênh có con đường chạy qua, rác bị ứ đọng gây ách tắc, mùi hôi thối, xú uế bốc lên nồng nặc.

Rác thải sinh hoạt bị ứ đọng tại các cửa cống. 

“Cụm có 11 người thì phải phân công một nửa quân số hàng ngày đi dọn rác. Việc dọn rác vô cùng vất vả, cực nhọc. Nhiều người không thể ăn cơm trưa bởi mùi xú uế ám ảnh. Thậm chí nhiều cán bộ trẻ mới xin vào làm, do công việc quá vất vả đã làm đơn xin nghỉ việc”, anh Trịnh Đình Hiếu chia sẻ.

Chúng tôi vòng sang xã Phước Hữu, con đường liên xã nằm song song với kênh chính Nam, con kênh này cung cấp nước tưới cho vùng rộng lớn các địa phương phía Nam tỉnh Ninh Thuận. Đang trong cao điểm mở nước để người dân xuống giống vụ hè thu nên nước đầy ăm ắp dòng kênh. Thế nhưng trên mặt nước rác thải với đủ các loại chảy theo dòng nước dẫn về đồng ruộng.

Cán bộ thủy nông thuộc Công ty Thủy nông Ninh Thuận phải kiêm luôn công việc dọn rác tại các kênh mương. 

Ngồi trên xe, anh Phùng Đình Thanh, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV KTCTTL Ninh Thuận nói: “Chúng tôi tuyên truyền nhiều rồi, kiến nghị cũng đã đến chính quyền các địa phương nhưng một bộ phận người dân vẫn vứt rác xuống kênh mương, và chúng tôi bất đắc dĩ trở thành nhân viên dọn dẹp vệ sinh môi trường”.

Tại cửa xi phông 3, thuộc kênh chính Nam, đoạn chạy qua xã Phước Hữu, gần chục cán bộ thủy nông nhễ nhại mồ hôi đang khẩn trương vớt từng bao rác thải sinh hoạt do người dân ném xuống. Mùi hôi thối bốc lên nồng nặc quện vào với khói từ đống rác đã khô được đốt lửa, khiến chúng tôi suýt bị nôn ói.

Rác thải sinh hoạt, kể cả xác động vật chết được người dân vứt bừa bãi xuống kênh mương. 

Anh Huỳnh Văn Ánh, Cụm trưởng cụm Thủy nông Phước Thái - Phước Hữu cùng anh em đang vớt rác cho biết, cụm có 14 nhân viên. Do đoạn kênh này nằm sát khu dân cư nên rất nhiều rác, thậm chí cả đồ của người mất cũng được người dân ném xuống dòng kênh, hàng ngày không vớt thì sẽ bị tắc cống, không thể điều tiết được nước.

“Ngoài cấp nước cho sản xuất thì cụm còn có nhiệm vụ cấp nước sinh hoạt cho người dân, cấp nước cho chăn nuôi và phát triển kinh tế địa phương, việc rác thải sinh hoạt phủ kín kênh mương sẽ khiến nguồn nước bị ô nhiễm, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nước sinh hoạt”, anh  Huỳnh Văn Ánh chia sẻ.