Trang thông tin Cục Môi trường

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan chủ trì cuộc làm việc

Tham dự cuộc làm việc có các Ủy viên Trung ương Đảng: Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tạ Đình Thi và các thành viên Đoàn giám sát; Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy; các thành viên Đoàn giám sát; đại diện lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức, đại điện các lãnh đạo Cục Môi trường cùng lãnh đạo các đơn vị liên quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường,...

Báo cáo tổng quan về hệ thống quan trắc môi trường quốc gia, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, Luật Bảo vệ môi trường đã quy định rõ phạm vi quan trắc của các hệ thống quan trắc môi trường gồm có: Hệ thống quan trắc môi trường quốc gia; hệ thống quan trắc môi trường của các Bộ/ngành; hệ thống quan trắc môi trường cấp tỉnh; hệ thống quan trắc môi trường tại dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp và quan trắc đa dạng sinh học tại các khu bảo tồn thiên nhiên.

Trong đó, Hệ thống quan trắc môi trường quốc gia tập trung vào việc quan trắc môi trường nền và môi trường tác động phục vụ, cung cấp thông tin chất lượng môi trường nền và môi trường tác động tại các khu vực có tính chất liên vùng, liên tỉnh, xuyên biên giới.

Hệ thống quan trắc môi trường của các Bộ/ngành với mục đích đánh giá theo những tiêu chí riêng của ngành, lĩnh vực.

Hệ thống quan trắc môi trường cấp tỉnh phục vụ mục tiêu giám sát, theo dõi diễn biến chất lượng môi trường của từng địa phương, tập trung quan trắc môi trường nền và môi trường tác động phục vụ việc cung cấp thông tin và định hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy phát biểu tại cuộc làm việc

Hệ thống quan trắc môi trường tại dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp: hoạt động quan trắc môi trường mang tính tuân thủ, được các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thực hiện theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước nhằm mục đích kiểm soát hoạt động xả thải của các doanh nghiệp đồng thời theo dõi thường xuyên, kịp thời phát hiện và ứng phó các sự cố môi trường có liên quan tới các công trình xử lý môi trường tại các cơ sở.

Quan trắc đa dạng sinh học tại các khu bảo tồn thiên nhiên: được quy hoạch theo Quyết định số 90/QĐ-TTg trước đây và tiếp tục đưa vào Quyết định 224/QĐ-TTg hiện nay.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy báo cáo tại cuộc làm việc

Qua thời gian vận hành hệ thống quan trắc môi trường, một số kết quả đạt được là: thực hiện công khai thông tin về kết quả quan trắc chất lượng môi trường tới cộng đồng bao gồm báo cáo kết quả quan trắc định kỳ và công bố chỉ số chất lượng không khí AQI theo thời gian thực để cộng đồng có thể dễ dàng tiếp cận thông tin và có những biện pháp phòng ngừa khi xảy ra ô nhiễm môi trường không khí; phản ánh vấn đề ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn và suy giảm chất lượng nước; tăng cường quản lý các dữ liệu quan trắc nguồn thải, giám sát và có những phản ứng kịp thời.

Đoàn giám sát tham quan các phòng thí nghiệm của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc, Cục Môi trường

Từ đầu năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành và đưa vào sử dụng Trung tâm tích hợp và xử lý dữ liệu quan trắc môi trường. Đây là trung tâm đầu mạng, chịu trách nhiệm quản lý toàn bộ dữ liệu quan trắc môi trường trên cả nước. Trung tâm được trang bị hệ thống lưu trữ, xử lý và bảo mật thông tin hiện đại, giúp tổng hợp, thống kê và đánh giá nhanh chóng các dữ liệu quan trắc được tiếp nhận. Bộ cũng đã đầu tư các phòng thí nghiệm chuyên sâu với các thiết bị hiện đại, lần đầu tiên có tại Việt Nam, có thể phân tích các thông số môi trường mới như cacbon đen, thành phần hóa học bụi mịn PM 2,5…

Đoàn giám sát tham quan Trung tâm xử lý dữ liệu của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, đại diện lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng thẳng thắn nhìn nhận, mạng lưới quan trắc chưa được đầu tư đồng bộ giữa các vùng miền, giữa Trung ương và địa phương; việc cập nhật công nghệ, kỹ thuật quan trắc môi trường và việc kết nối, tích hợp dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn hạn chế; thiếu cơ chế tài chính ổn định và dài hạn cho hoạt động quan trắc môi trường.

Các thành viên Đoàn giám sát ghi nhận những kết quả mà ngành nông nghiệp và môi trường đạt được trong việc duy trì và phát triển hệ thống quan trắc môi trường quốc gia, đồng thời nhấn mạnh: quan trắc môi trường là "xương sống" của công tác bảo vệ môi trường, là công cụ để giám sát thực hiện các quy định pháp luật, đánh giá diễn biến chất lượng môi trường, kiểm soát nguồn phát thải và kịp thời cảnh báo tới người dân. Do vậy, cần có chính sách đầu tư mang tính dài hạn, ổn định; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động này; hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường tính ràng buộc trách nhiệm giữa các cấp, các ngành, đặc biệt là địa phương trong lĩnh vực này.

Đoàn giám sát tham quan Trung tâm xử lý dữ liệu của Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc

Đoàn giám sát cũng đề nghị, ngành nông nghiệp và môi trường cần tiếp tục hoàn thiện quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chuyên ngành trong lĩnh vực môi trường; thực hiện hiệu quả Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia; tăng cường đầu tư, đa dạng hóa nguồn lực tài chính; nâng cao năng lực kỹ thuật, chất lượng dữ liệu và đội ngũ nhân lực; đẩy mạnh chuyển đổi số và tích hợp dữ liệu liên ngành; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho lĩnh vực quan trắc môi trường; đổi mới công nghệ xử lý, tích hợp và khai thác dữ liệu quan trắc và quản lý môi trường.

Phát biểu chỉ đạo cuộc làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan thống nhất cao với các đại biểu rằng, việc hoàn thiện khung pháp lý là cấp thiết, nhằm đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện trong quản lý môi trường. Đây không chỉ là cập nhật các quy định mới, mà còn cần chuyển hóa tư duy quản lý từ thụ động sang chủ động, từ phản ứng sang phòng ngừa, đó chính là tinh thần xuyên suốt.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc

Trước thực trạng các vấn đề về môi trường hiện nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đưa ra 3 cách tiếp cận mới trong quản lý môi trường, đó là: Từ đo lường để báo cáo sang đo lường để dự đoán và chủ động phản ứng, sử dụng trí tuệ nhân tạo; Từ dữ liệu chuyên gia sang dữ liệu cho cộng đồng, để người dân cùng tham gia giám sát và hành động; Từ phản ứng khi có sự cố sang phòng ngừa dựa trên trí tuệ nhân tạo. Những hướng tiếp cận này thể hiện rõ quyết tâm đổi mới tư duy quản trị môi trường, không chỉ theo kịp mà còn có thể đi cùng với xu thế thế giới.

Đề cập về các giải pháp trong thời gian tới, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho rằng, cần phải chủ động trong việc liên thông dữ liệu liên ngành. Môi trường không thể tách rời y tế, giáo dục, nông nghiệp hay giao thông. Việc kết nối dữ liệu giữa các lĩnh vực là nền tảng để hình thành một hệ thống quản lý môi trường toàn diện, linh hoạt và có năng lực thích ứng cao.

Ngoài ra, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cũng khẳng định vai trò của cộng đồng và người dân trong bảo vệ môi trường. Không một chính sách nào có thể thành công nếu thiếu sự đồng hành của nhân dân. Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức, cũng như tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào giám sát và phản biện chính sách.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan và Đoàn giám sát chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất với các ý kiến cho rằng, cần thay đổi tư duy quản lý từ “kiểm tra - xử phạt” sang “hỗ trợ - đồng hành”. Trong đó, việc Nhà nước đầu tư ban đầu hoặc có cơ chế ưu đãi để doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ, tuân thủ tiêu chuẩn môi trường là một hướng đi thực tế, nhân văn và phù hợp với bối cảnh hiện nay.

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan khẳng định, không thể không nhắc đến vai trò của công nghệ, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Đây không chỉ là công cụ mà còn là động lực để hiện đại hóa toàn bộ hệ thống quan trắc, dự báo và quản lý môi trường. Tuy nhiên, để công nghệ phát huy hiệu quả, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần tăng cường đầu tư, đặc biệt là ở cấp địa phương, nơi thường xuyên thiếu nguồn lực duy tu và bảo trì hệ thống quan trắc.

Trước đó, Đoàn giám sát đã tham quan hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại được trang bị các thiết bị tiên tiến như máy quang phổ hấp thụ nguyên tử, máy sắc ký khí, thiết bị phân tích dioxin, phân tích thành phần bụi PM2,5. Ngoài ra, Đoàn giám sát cũng tham quan khu vực trung tâm tích hợp và xử lý dữ liệu quan trắc môi trường nơi tiếp nhận thông tin từ hàng nghìn trạm quan trắc trên toàn quốc; đồng thời nghe Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày báo cáo tổng quan về hệ thống quan trắc môi trường quốc gia, định hướng hiện đại hóa, số hóa toàn diện hệ thống trong thời gian tới...

Một số hình ảnh tại cuộc làm việc:

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan và Đoàn giám sát tham quan và nghe giới thiệu hệ thống giám sát các trạm quan trắc tự động, công bố chỉ số AQI và dự báo chất lượng môi trường