Bộ trưởng Bộ NN&MT Đỗ Đức Duy phát biểu khai mạc Hội nghị

Hội nghị quy tụ khoảng hơn 1.000 đại biểu tham dự trực tiếp và gần 10.000 lượt theo dõi trực tuyến, là đại diện các Bộ, ngành Trung ương, cơ quan Quốc hội, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp (DN), hợp tác xã, các tổ chức quốc tế như: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO); Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp quốc tế Australia (ACIAR); Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI); Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA); Viện Nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế (IFPRI); Viện Nghiên cứu chăn nuôi quốc tế (ILRI)… Hội nghị bao gồm 2 phần chính: Phiên toàn thể và 4 phiên chuyên đề, chia thành 4 nhóm trọng tâm: (i) Trồng trọt - Bảo vệ thực vật - Lâm nghiệp - Cơ điện và công nghệ sau thu hoạch; (ii) Chăn nuôi - Thú y - Thủy sản và kiểm ngư; (iii) Môi trường - Tài nguyên nước - Viễn thám; (4) Thủy lợi - Phòng chống thiên tai - Khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu. Tại đây, các đại biểu tập trung thảo luận về định hướng nghiên cứu, cơ chế chính sách, ứng dụng công nghệ tiên tiến, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm khoa học phục vụ phát triển ngành NN&MT. Nhân dịp này, Bộ NN&MT đã ký kết Văn bản hợp tác phát triển KHCN, ĐMST với Liên hiệp các Hội Khoa khoa học - Kỹ thuật Việt Nam và Tổng hội Xây dựng Việt Nam; Vụ KH&CN, Bộ NN&MT ký kết văn bản hợp tác với các DN, hiệp hội ngành hàng. Bên lề Hội nghị là Triển lãm thành tựu KHCN tiêu biểu trong lĩnh vực NN&MT, diễn ra từ ngày 9/5, để các đại biểu tham quan, tăng cường kết nối, lan tỏa tri thức, thúc đẩy hợp tác. 

Khoa học công nghệ đóng vai trò then chốt trong phát triển nông nghiệp, môi trường

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Đỗ Đức Duy cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 22/12/2024, xác lập một định hướng chiến lược, với tầm nhìn xuyên suốt: KHCN, ĐMST và CĐS không chỉ là yếu tố quyết định sự PTBV, mà còn là “thời cơ tốt nhất” để Việt Nam vươn mình thành quốc gia phát triển, giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh đó, NN&MT, hai lĩnh vực đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và an ninh nguồn nước đã được được xác định là những “địa bàn chiến lược” để triển khai đột phá. Thời gian qua, ngành NN&MT đã đạt được một số kết quả tích cực như triển khai nông nghiệp công nghệ cao; ứng dụng cảm biến trong giám sát môi trường; xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và khí tượng… Tuy nhiên, để đạt được “đột phá phát triển” như yêu cầu của Nghị quyết về nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm và BVMT, toàn ngành cần đổi mới tư duy, lấy khoa học - công nghệ, CĐS làm nền tảng phát triển.

Kỳ vọng Hội nghị sẽ là bước khởi đầu tích cực, thúc đẩy quá trình hiện thực hóa các định hướng lớn trong Nghị quyết 57-NQ/TW vào thực tiễn ngành NN&MT, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy kêu gọi sự đồng hành, phối hợp của các địa phương, Doanh nghiệp, Viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội và tổ chức quốc tế… nhằm tạo bước chuyển thực chất, bền vững cho ngành NN&MT. Đồng thời, Bộ trưởng nêu 5 nhóm nội dung trọng tâm để các đại biểu tham dự Hội nghị cùng thảo luận, bao gồm: (i) Hoàn thiện thể chế, chính sách, cải cách thủ tục hành chính nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng chảy đổi mới trong cả khu vực công và tư. Việc huy động hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước cho khoa học - công nghệ sẽ đóng vai trò then chốt; (ii) Xác định và tập trung vào những lĩnh vực khoa học - công nghệ có tiềm năng lớn như công nghệ sinh học, công nghệ gen, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm tài nguyên, tạo giá trị gia tăng cho ngành NN&MT; (iii) Sắp xếp lại hệ thống các tổ chức khoa học - công nghệ công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, có sức cạnh tranh, lan tỏa tri thức ra thị trường. Việc giao nhiệm vụ khoa học sẽ chuyển sang cơ chế đặt hàng, đấu thầu, gắn chặt với thực tiễn sản xuất, hướng đến thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu; (iv) Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, CĐS, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Đặc biệt, cần có cơ chế thu hút chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, nhất là từ khu vực tư nhân, tham gia vào các nhiệm vụ lớn của ngành; (v) Thúc đẩy CĐS toàn diện - từ hoạch định chính sách, điều hành đến sản xuất, tiêu thụ - để dữ liệu số, công nghệ số và kinh tế số thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.

Hội nghị tổ chức phiên họp toàn thể và 04 phiên họp chuyên đề trong đó có chuyên đề về Môi trường, Tài nguyên nước và Viễn thám do Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức chủ trì. Tại phiên họp chuyên đề này các đại biểu đã lắng nghe 07 báo cáo về hoạt động KHCN, ĐMST, CĐS của 03 lĩnh vực; một số kết quả nổi bật của ngành môi trường, tài nguyên nước, viễn thám cũng như lắng nghe các ý kiến, kiến nghị về phát triển đột phá hoạt động KHCN, ĐMST, CĐS của ngành môi trường, tài nguyên nước và viễn thám. 

 
Quang cảnh Phiên toàn thể

Cục trưởng Hoàng Văn thức đã tóm tắt một số nội dung chính đạt được của phiên họp chuyên đề và có báo cáo ngắn gọn kết quả Phiên họp chuyên đề tại Phiên họp toàn thể diễn ra tại Hội trường lớn. Tại kết luận nhấn mạnh tới nội dung ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo vào chuyên môn của từng ngành để xây dựng kho tài nguyên số, nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) phục vụ phân tích, điều hành và phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng như đề xuất giải pháp liên kết số liệu, dữ liệu môi trường, dữ liệu tài nguyên nước, dữ liệu viễn thám để phục vụ cho công tác quản lý nhà nước của từng ngành nói riêng. 

 
Cục trưởng Hoàng Văn Thức chủ trì Hội nghị chuyên đề Môi trường, Tài nguyên nước và Viễn thám

Phát biểu bế mạc Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&MT Đỗ Đức Duy cho biết, thành công của Hội nghị không chỉ dừng lại ở những phát biểu sâu sắc, sản phẩm ấn tượng hay thỏa thuận ký kết hợp tác. Thành công thực sự là ở chỗ chúng ta đã cùng thống nhất một tầm nhìn chung, một tinh thần hành động chung, một cam kết đổi mới toàn ngành. Chúng ta thống nhất nhận thức rằng: “KHCN, ĐMST, CĐS ngày nay giữ vai trò then chốt trong phát triển ngành NN&MT nhanh và bên vững”. Bộ NN&MT sẽ tiếp thu toàn bộ ý kiến đóng góp cũng như kiến nghị của các đại biểu tại Hội nghị để tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, từ đó đề xuất chính sách thúc đẩy phát triển hiệu quả hoạt động KHCN, ĐMST, CĐS, phù hợp với thực tiễn, tạo đột phá mới cho ngành NN&MT trong kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trên cơ sở tổng hợp nội dung tham luận, ý kiến và định hướng chung, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh 5 nhiệm vụ trọng tâm mà ngành NN&MT sẽ tập trung triển khai ngay sau Hội nghị:

Thứ nhất, tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn về thể chế, phối hợp chặt chẽ cùng các Bộ, ngành liên quan rà soát, sửa đổi, đề xuất bãi bỏ những quy định không còn phù hợp. Đồng thời, có cơ chế linh hoạt hơn trong đặt hàng nghiên cứu khoa học, chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học. 

Thứ hai, tổ chức lại hệ thống nghiên cứu khoa học của ngành theo hướng tinh gọn, hiệu quả và tự chủ thực chất; xây dựng các đơn vị nghiên cứu có năng lực cạnh tranh, có đối tác xã hội hóa, có khả năng kết nối DN; thúc đẩy mô hình “vườn ươm đổi mới sáng tạo”, kết nối công nghệ, thành lập mạng lưới chuyên gia ngành nông nghiệp và môi trường trong và ngoài nước.

Thứ ba, đổi mới toàn diện quy trình đặt hàng, xét duyệt, nghiệm thu nhiệm vụ KHCN để các nhiệm vụ nghiên cứu phải xuất phát từ thực tiễn sản xuất, từ nhu cầu của người dân và DN; xem xét các danh mục “đặt hàng mở” để mời gọi sự tham gia rộng rãi của các chủ thể - không phân biệt công - tư.

Thứ tư, tập trung đào tạo, phát triển, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, viện nghiên cứu xây dựng chương trình đào tạo sát thực tiễn. Song song đó, có cơ chế thu hút đội ngũ chuyên gia, trí thức giỏi để tạo nên một hệ sinh thái nhân lực sáng tạo năng động, gắn bó với ngành.

Thứ năm, CĐS toàn diện và thực chất, không chỉ dừng lại ở số hóa thông tin mà đẩy mạnh xây dựng các nền tảng quản trị dữ liệu dùng chung, bản đồ số chuyên ngành và các hệ thống dự báo thông minh. Nghiên cứu mô hình sàn giao dịch công nghệ số trong lĩnh vực nông nghiệp - môi trường, nơi kết nối nhà nghiên cứu với DN, hợp tác xã, nhà đầu tư.

Triển lãm thành tựu khoa học, công nghệ nổi bật của ngành nông nghiệp, môi trường

Một hoạt động quan trọng khác trong khuôn khổ chương trình của Hội nghị là Triển lãm các thành tựu KHCN, ĐMST, CĐS của ngành nông nghiệp, môi trường với sự tham dự của nhiều đơn vị là các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và các doanh nghiệp. Cục Môi trường tham dự gian hàng với nội dung triển lãm, giới thiệu về “Nền tảng công khai thông tin môi trường minh bạch”. Nội dung triển lãm của Cục Môi trường đã được Bộ trưởng, lãnh đạo Bộ, lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh tham quan, đánh giá cao.

Bộ trưởng Bộ NN&MT Đỗ Đức Duy và Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Vương Quốc Tuấn tham quan gian hàng của Cục Môi trường
 
Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến cùng lãnh dạo Vụ KH&CN tham quan gian hàng triển lãm của Cục Môi trường