Các cuộc đàm phán được thiết kế để giúp chống lại gánh nặng ngày càng tăng do ô nhiễm nhựa gây ra cho hành tinh. Hàng năm, thế giới tạo ra khoảng 430 triệu tấn nhựa, phần lớn trong số này bị thải bỏ. Làn sóng rác thải nhựa đang gây tổn hại đến các hệ sinh thái mỏng manh, thúc đẩy biến đổi khí hậu và có thể khiến con người tiếp xúc với các hóa chất độc hại.

Để xử lý vấn đề ô nhiễm nhựa, thế giới đang triển khai giải pháp được gọi là phương pháp tiếp cận vòng đời. Phương pháp này hướng tới mở rộng phạm vi tái chế và giảm thiểu tác động của ô nhiễm nhựa ở mọi giai đoạn trong vòng đời của nhựa, từ khâu sản xuất đến sử dụng và thải bỏ. Vào tháng 3/2022, các quốc gia thành viên Liên hợp quốc đã nhất trí xây dựng một thỏa thuận quốc tế về ô nhiễm nhựa, áp dụng phương pháp tiếp cận này.

Sheila Aggarwal-Khan, giám đốc Ban Công nghiệp và Kinh tế của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), cho biết: “Ô nhiễm nhựa là một vấn đề quy mô lớn. Đã có nhiều giải pháp được đưa ra, bao gồm chuyển từ nhựa dùng một lần và nhựa có tuổi thọ ngắn sang sử dụng nhựa lâu dài thông qua các hệ thống tái sử dụng, quản lý chất thải và tái chế tốt hơn. Tuy nhiên, chỉ tái chế thôi sẽ không giúp chúng ta ngăn chặn cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa. Chúng ta cần kết hợp các phương pháp tiếp cận song song trong suốt vòng đời của nhựa để có một thế giới không còn ô nhiễm nhựa”.

Để hiểu về vòng đời sản phẩm, đây là quá trình khai thác nguyên liệu thô, sau đó sản xuất thành sản phẩm, đem đi sử dụng và thải bỏ sau khi hết giá trị. Trong trường hợp của nhựa, câu chuyện thường bắt đầu từ lòng đất. Phần lớn nhựa có nguồn gốc từ nhiên liệu hóa thạch, dầu và khí được khai thác từ lòng đất và được đưa đến các nhà máy lọc dầu.

Sau đó, chúng được chuyển đổi thành polyme nhựa, rồi được đúc thành các sản phẩm như chai nước và các vật liệu đóng gói dùng một lần, ngư cụ và các sản phẩm sử dụng trong nông nghiệp hoặc vận tải. Sau khi hoàn thành “sứ mệnh”, các sản phẩm nhựa sẽ được đưa tới những nơi sau: bãi chôn lấp, lò đốt rác, cơ sở tái chế hoặc thải trực tiếp ra môi trường, nguồn nước…

Phương pháp tiếp cận vòng đời được ứng dụng để hạn chế tác động của các sản phẩm trong vòng đời của chúng, từ khâu sản xuất đến khâu thải bỏ.  Theo Nghiên cứu của UNEP, các chính phủ và doanh nghiệp có thể làm được nhiều thứ để đạt được mục tiêu này.

Ví dụ, các quốc gia có thể cấm hoặc hạn chế các sản phẩm nhựa dùng một lần hoặc khuyến khích phát triển các sản phẩm thay thế nhựa. Ngoài ra, chính phủ có thể đưa ra các quy định cần thiết để các nhà sản xuất giảm thiểu và loại bỏ các sản phẩm nhựa dùng một lần, đồng thời thay đổi thiết kế sản phẩm để đảm bảo các sản phẩm nhựa được làm từ vật liệu có thể tái sử dụng, kéo dài tuổi thọ hữu ích của sản phẩm và có thể tái chế khi hết hạn sử dụng. Để làm được những điều này, cần thiết kế các sản phẩm nhựa để giảm thiểu việc con người và môi trường tiếp xúc với các hóa chất độc hại trong suốt vòng đời của các sản phẩm.

Vì ngành nhựa tác động tới rất nhiều người trên khắp thế giới, bao gồm hàng triệu người nhặt rác không chính thức, nên phương pháp tiếp cận vòng đời cũng nhằm mục đích cân bằng các nhu cầu kinh tế xã hội với mối quan tâm về ô nhiễm nhựa.

Nhựa đã “bén rễ” vào cuộc sống và nền kinh tế toàn cầu, kéo theo sự gia tăng của tình trạng ô nhiễm nhựa. Để giải quyết cuộc khủng hoảng ô nhiễm trắng này, các chính phủ đang chọn phương pháp tiếp cận vòng đời. Phương pháp này sẽ giúp tiết kiệm 70 tỷ USD chi phí quản lý chất thải, tiết kiệm 4,5 nghìn tỷ USD chi phí xã hội và môi trường vào năm 2040. Ngoài ra, phương pháp này cũng có thể giảm đáng kể khối lượng nhựa thải ra đại dương.

Phương pháp tiếp cận vòng đời cũng là một giải pháp thiết thực để thực hiện các thỏa thuận môi trường đa phương quan trọng, chẳng hạn như Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu và để đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc.

(Nguồn UNEP)