Trên cơ sở nghiên cứu, cập nhật kinh nghiệm quốc tế liên quan đến tài chính xanh, phân loại xanh, kinh nghiệm trong ban hành, tổ chức thực hiện Danh mục phân loại xanh, một số bài học về tiêu chí môi trường, xây dựng Danh mục phân loại xanh và việc xác nhận dự án thuộc Danh mục phân loại xanh cho thấy:

Nhiều tổ chức của một số khu vực, quốc gia đã và đang xây dựng, ban hành Danh mục phân loại xanh, trong đó bao gồm các loại hình dự án hoặc hoạt động đầu tư kèm theo tiêu chí về môi trường để giúp nhà đầu tư trái phiếu, tổ chức tài chính, ngân hàng nhận diện được mức độ đáp ứng yêu cầu, góp phần vận hành thị trường tài chính xanh minh bạch, công bằng và hiệu quả. Thống kê đến nay, có 35 tổ chức quốc tế, khu vực, quốc gia đã ban hành danh mục phân loại xanh. Một số tổ chức đã ban hành danh mục phân loại xanh như: Ủy ban Châu Âu, Tổ chức Sáng kiến Khí hậu (CBI), Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB),... Một số khu vực, quốc gia khác đang xây dựng danh mục phân loại xanh, điển hình như: ASEAN (dự thảo 1 ban hành tháng 11/2021), Trung Quốc (cập nhật và ban hành ngày 21/4/2021), Hàn Quốc (tháng 4/2021), Mông Cổ (ngày 17/12/2019), Bangladesh, Nam Phi, Nga, Nhật Bản, Malaysia, Indonesia, Sri Lanca, Kazakhstan (tháng 3/2021), Colombia (tháng 9/2021), Ấn Độ, Philipin, Singapore, Thái Lan, Chile, Mexico, Anh, Donomica, New Zealand, Úc, Canada…

Các tổ chức khu vực như Liên minh Châu Âu (EU), ASEAN, Tổ chức Sáng kiến Khí hậu (CBI), các quốc gia như Trung Quốc, Nhật bản, Hàn quốc, Kazakstan, …xây dựng quy định về Danh mục phân loại xanh gồm có hai nội dung chính: (i) Mục tiêu môi trường và các tiêu chí, chỉ tiêu môi trường để phân loại danh mục phân ngành, hoạt động, dự án được cấp tài chính xanh, tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh; (ii) Xác nhận cho trái phiếu xanh hoặc chương trình tín dụng xanh. Hầu hết các tổ chức quốc tế, khu vực và quốc gia khuyến khích việc xác nhận trái phiếu xanh, tín dụng xanh thông qua tổ chức đánh giá độc lập.

Trên cơ sở các mục tiêu môi trường, tiêu chí môi trường, các danh mục phân loại xanh đang được áp dụng phổ biến của Liên minh Châu Âu (EU), Trung Quốc, Tổ chức Sáng kiến Khí hậu (CBI)…thường bao gồm danh mục các dự án phân theo các nhóm ngành, lĩnh vực chính như: Năng lượng; Giao thông; Xây dựng; Nông nghiệp; Sinh thái, rừng và môi trường; Tài nguyên nước; Công nghiệp chế biến, chế tạo; …

Về việc xác nhận các dự án thuộc Danh mục phân loại xanh

Một là, về đối tượng xác nhận: một số quốc gia trên thế giới yêu cầu việc xác nhận gói trái phiếu xanh, khoản vay xanh, bao gồm: (i) xác nhận tiêu chí và phương thức xác định các dự án sử dụng tiền vốn huy động từ trái phiếu xanh hoặc tín dụng xanh đáp ứng tiêu chí môi trường, chỉ tiêu môi trường và thuộc danh mục phân loại xanh; (ii) xác thực phương thức quản lý dòng tiền từ trái phiếu xanh, tín dụng xanh phù hợp với quy định hoặc tiêu chuẩn liên quan.

Hai là, về quy định bắt buộc hoặc không bắt buộc: Liên minh Châu Âu, Trung Quốc, Indonesia và Phillipin...quy định việc xác nhận trái phiếu xanh là bắt buộc; hầu hết các tổ chức quốc tế, khu vực và quốc gia khuyến khích việc xác nhận trái phiếu xanh, chương trình tín dụng xanh thông qua tổ chức đánh giá độc lập để tăng mức độ tin cậy.

Ba là, về mục đích xác nhận: mục đích chính của việc yêu cầu xác nhận nhằm ngăn chặn, giảm thiểu rủi ro về các hành vi tẩy xanh của tổ chức phát hành trái phiếu xanh, thực hiện các khoản vay xanh1; nghiên cứu kinh nghiệm của quốc tế cũng cho thấy, đến nay chưa có quốc gia nào yêu cầu bắt buộc xác nhận để hưởng ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước.

Bốn là, về hình thức xác nhận: việc xác nhận chủ yếu được thực hiện đối với trái phiếu xanh, còn đối với tín dụng xanh thường do các ngân hàng, tổ chức tài chính xác nhận gắn với quá trình quản lý rủi ro tín dụng. Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và theo khuyến nghị về nguyên tắc trái phiếu xanh của Hiệp hội Thị trường vốn Quốc tế (ICMA) và Tiêu chuẩn trái phiếu xanh ASEAN cho thấy có 04 phương thức xác nhận phổ biến với các ưu điểm, nhược điểm như sau:

Phương thức 1: Lấy ý kiến của bên thứ hai

Theo phương thức này, việc xác định, xác nhận, đánh giá trái phiếu xanh dựa trên báo cáo của tư vấn chuyên ngành, đưa ra ý kiến về thiết kế, hoạt động của dự án phù hợp với nguyên tắc phát hành trái phiếu xanh; phương pháp dán nhãn trái phiếu xanh của tổ chức phát hành cũng như cách thức xây dựng tính bền vững, tính xanh của tổ chức phát hành. Hình thức này thường được áp dụng ở giai đoạn trước khi phát hành, các tổ chức cung cấp ý kiến sẽ không có ý kiến gì thêm sau khi phát hành và phân bổ nguồn vốn thu được từ phát hành. Ngoài ra, hình thức này cũng có thể thay đổi khá nhiều tùy thuộc vào phương pháp tiếp cận mà tổ chức cung cấp ý kiến sử dụng. Đây là hình thức đánh giá bên ngoài phổ biến nhất trên thị trường trái phiếu xanh. Ước tính có khoảng 70% trái phiếu được đánh giá độc lập có ý kiến tham vấn bởi bên thứ hai.

Ưu điểm: linh hoạt, thuận tiện, dễ áp dụng và được chấp thuận rộng rãi trong các hoạt động đầu tư liên quan đến trái phiếu xanh.

Nhược điểm: chỉ đánh giá được tính hợp lệ và tình trạng của trái phiếu xanh trước thời điểm phát hành. Tổ chức tư vấn chuyên ngành không theo dõi thông tin sau phát hành và khi phân bổ nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu xanh.

Phương thức 2: Thông qua xác minh, xác thực hoặc đảm bảo

Các tổ chức phát hành trái phiếu xanh có thể thu thập ý kiến xác minh độc lập dựa trên một bộ tiêu chí về các quy trình kinh doanh hoặc tiêu chí môi trường đạt chuẩn dưới dạng báo cáo của tổ chức cung cấp dịch vụ đảm bảo, xác thực. Các báo cáo sẽ đưa ra tuyên bố chính thức về sự phù hợp của trái phiếu xanh với phương pháp tiếp cận đã xác định của tổ chức phát hành. Quy trình đánh giá của tổ chức cung cấp dịch vụ đảm bảo, xác thực thường được thực hiện theo Chuẩn mực quốc tế về dịch vụ đảm bảo số 3000 (ISAE 3000). Phương thức này, thường được cung cấp bởi các tổ chức kiểm toán được công nhận như Deloitte, Pricewaterhouse Coopers (PwC), Ernst & Young (E&Y) và Klynveld Peat Goerdeler (KPMG) và một số tổ chức của Trung Quốc cung cấp cho thị trường nội địa Trung Quốc.

Ưu điểm: Phương pháp này tiếp cận chính thức hơn trong việc đánh giá khung trái phiếu xanh so với hình thức “Ý kiến của bên thứ hai” do bên cung cấp dịch vụ đảm bảo thường áp dụng Chuẩn mực quốc tế về dịch vụ đảm bảo số 3000 (ISAE 3000) hoặc có quy trình xác nhận theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17029:2019. Ngoài ra, còn phát huy được vai trò của các đơn vị kiểm toán hiện có của các tổ chức phát hành. Với phương thức này, bên cung cấp dịch vụ đảm bảo sẽ cung cấp ý kiến về mức độ phù hợp của khung trái phiếu xanh,quy trình nội bộ của tổ chức phát hành trái phiếu xanh và phân bổ nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu xanh.

Nhược điểm: Các tiêu chí sử dụng cho việc đánh giá khung trái phiếu xanh được tổ chức phát hành tự xác định mà không phải là tiêu chí của bên thứ ba độc lập hoặc tiêu chí do Chính phủ các nước, khu vực công bố. Báo cáo của tổ chức cung cấp dịch vụ đảm bảo thường cung cấp thông tin giới hạn, ít chi tiết.

Phương thức 3: Chứng nhận

Theo phương thức này, các tổ chức được chứng nhận hoặc công bố bởi các cơ quan có thẩm quyền như Ủy ban Tiêu chuẩn trái phiếu xanh của Trung Quốc, Ủy ban giám sát thị trường và chứng khoán Châu Âu (ESMA); Bộ Môi trường của Indonesia…; hoặc các tổ chức xác thực được ủy quyền bởi Tổ chức sáng kiến khí hậu (CBI) sẽ tiến hành xác nhận chính thức về thông tin xác thực của trái phiếu xanh và tính nhất quán với các quy định của quốc gia/khu vực hoặc tiêu chuẩn được chấp nhận rộng rãi như của CBI.

Ưu điểm: Bao gồm các công tác kiểm tra chính thức trước và sau khi phát hành, cũng như phân bổ nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu xanh. Phương thức này xác nhận sự phù hợp dựa trên một tiêu chuẩn minh bạch, rõ ràng và được nhà đầu tư nhìn nhận là thông lệ tốt nhất trên thị trường.

Nhược điểm: Phương thức này kém linh hoạt do phải được xác nhận bởi các tổ chức đáp ứng điều kiện về quy trình, chuẩn mực, nhân lực, kinh nghiệm,… được chứng nhận hoặc công bố bởi các cơ quan có thẩm quyền. Ngoài ra phương thức này có thể không được sử dụng cho một số loại hình dự án/tài sản xanh nhất định do chưa có tiêu chuẩn xanh cho những loại hình này.

Phương thức 4: Xếp hạng trái phiếu xanh

Các tổ chức phát hành trái phiếu xanh có thể được một tổ chức chuyên ngành xếp hạng tín nhiệm thông qua hình thức chấm điểm. Các tổ chức chuyên ngành tự xây dựng các thang điểm xếp hạng riêng về việc áp dụng các nguyên tắc xanh, mục đích sử dụng vốn,…Một số thang đánh giá phổ biến hiện nay là CICERO’s Shades of Green, Oekom’s Sustainability Bond rating, Moody’s Green Bond Assessment, S&P’s Green Bond Evaluation.

Ưu điểm: Đánh giá sự phù hợp với nguyên tắc trái phiếu xanh trên thang điểm rõ ràng (thường do tổ chức chuyên ngành đó tự xây dựng).

Nhược điểm: Thang điểm được xây dựng dựa trên phương pháp và bộ dữ liệu riêng của tổ chức chuyên ngành, do đó chưa đảm bảo tính khách quan, toàn diện. Kết quả chấm điểm/xếp hạng thường được đưa ra tại thời điểm trước khi phát hành, xác nhận sự phù hợp của trái phiếu với các nguyên tắc trái phiếu xanh và không có chấm điểm/xếp hạng sau khi phát hành và phân bổ nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu. Phương pháp chấm điểm thường không được công khai chi tiết.

Năm là, về tổ chức tham gia xác nhận: Hầu hết tổ chức quốc tế, khu vực và quốc gia khuyến khích việc xác nhận trái phiếu xanh, chương trình tín dụng xanh thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng tiêu chuẩn và được công bố. Ngoài ra, một số quốc gia, khu vực quy định việc xác nhận trái phiếu xanh là bắt buộc như Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Indonesia và Phillipin. Để tham gia được vào việc đánh giá, các tổ chức đánh giá độc lập phải đăng ký hoặc được cấp phép, giám sát bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, điển hình như Ủy ban giám sát thị trường và chứng khoán Châu Âu (ESMA); Bộ Môi trường Indonesia, Ủy ban Tiêu chuẩn trái phiếu xanh của Trung Quốc.

Sáu là, về phương thức quản lý: Phần lớn các quốc gia, khu vực ban hành danh mục phân loại xanh trước để cung cấp công cụ kỹ thuật cho các tổ chức, cá nhân có liên quan xác định dự án thuộc danh mục phân loại xanh. Trên cơ sở thực tiễn áp dụng sẽ kiện toàn hệ thống tổ chức và ban hành các quy định pháp luật phù hợp để quản lý trái phiếu xanh, xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh, điển hình như: Ủy ban châu Âu sau khi ban hành luật về Danh mục phân loại xanh (EU Taxonomy) tiếp tục ban hành quy định về trái phiếu xanh,báo cáo tài chính xanh, trong đó quy định phát hành trái phiếu xanh, tài chính xanh phải dựa trên Danh mục phân loại xanh được ban hành, đồng thời giao Ủy ban giám sát thị trường và chứng khoán Châu Âu (ESMA) làm cơ quan quản lý việc xác nhận trái phiếu xanh, tài chính xanh, tín dụng xanh của các tổ chức xác nhận độc lập; Trung Quốc sau khi ban hành Danh mục phân loại xanh vào tháng 4 năm 2021, đến tháng 7 năm 2023 tiếp tục ban hành quy định về nguyên tắc trái phiếu xanh, trong đó quy định trái phiếu xanh phải phù hợp với Danh mục phân loại xanh; quy định về xác nhận độc lập và công bố thông tin, đồng thời Trung Quốc đã thành lập Ủy ban Tiêu chuẩn trái phiếu xanh làm cơ quan liên ngành thực hiện quản lý về trái phiếu xanh.

Về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Quyết định

Tên dự thảo Quyết định sau khi tiếp thu, chỉnh sửa là “Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí môi trường đối với dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh”, so với nhiệm vụ được giao tại khoản 2 Điều154 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10 tháng 01 năm 2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường cho thấy phạm vi có một số điều chỉnh, với lý do như sau:

Một là, điều chỉnh tên, phạm vi theo hướng quy định cụ thể cho “dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh”: Theo quy định tại khoản 2 Điều 154 của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP: “Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ ban hành tiêu chí môi trường và việc xác nhận đối với dự án được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh (sau đây gọi là danh mục phân loại xanh) trước ngày 31 tháng 12 năm 2022”. Tuy nhiên, Điều 149, Điều 150 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định rõ “dự án đầu tư” mới là đối tượng để cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh. Phạm vi và đối tượng xác định trong dự thảo Quyết định cũng là “dự án đầu tư”. Do vậy, việc điều chỉnh từ “dự án” thành “dự án đầu tư” trong dự thảo Quyết định là phù hợp, tránh nhầm lẫn khi áp dụng thực hiện.

Hai là, điều chỉnh phạm vi của dự thảo Quyết định theo hướng ban hành tiêu chí môi trường đối với các dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh mà chưa quy định cụ thể việc “xác nhận để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước”. Việc xác nhận dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan. Theo quy định tại khoản 3 Điều 154 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP: “Việc xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh theo quy định tại khoản 2 điều này được thực hiện theo đề nghị của chủ dự án đầu tư, chủ thể phát hành trái phiếu xanh có nhu cầu xác nhận để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước về tín dụng xanh, trái phiếu xanh theo quy định tại Nghị định này”. Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, yêu cầu của pháp luật bảo vệ môi trường, đánh giá hiện trạng hệ thống quy định pháp luật có liên quan đến tín dụng xanh, trái phiếu xanh, thực tiễn hoạt động cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh ở Việt Nam thời gian qua, việc chỉ ban hành tiêu chí môi trường đối với các dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh là phù hợp vì một số lý do sau: (1) Việc ban hành tiêu chí môi trường cho các dự án đầu tư là rất cần thiết để có căn cứ pháp lý đầy đủ cho tổ chức, cá nhân tự xác định dự án đầu tư thuộc đối tượng được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh theo quy định tại Điều 149, Điều 150 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các Điều 154, Điều 155, Điều 156, Điều 157 Nghị định số 08/2022/NĐ-CP. (2) Đáp ứng yêu cầu cấp thiết hiện nay của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, tổ chức phát hành trái phiếu, cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh trong việc huy động nguồn lực tài chính thực hiện mục tiêu về quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp. Tăng cường vai trò của Nhà nước trong tạo dựng hành lang pháp lý để hình thành, phát triển thị trường tín dụng xanh, trái phiếu xanh. (3) Đảm bảo phù hợp với thông lệ, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế như Hiệp hội Thị trường vốn quốc tế (ICMA), Ủy ban Phân loại ASEAN (ASEAN Taxonomy Board). Phù hợp với kinh nghiệm của một số quốc gia, khu vực như Liên minh châu Âu, ASEAN, Trung Quốc...Hiện nay, hầu hết các quốc gia/khu vực ban hành Danh mục phân loại xanh trước để làm căn cứ cho các tổ chức, cá nhân có liên quan xác định dự án đầu tư đáp ứng tiêu chí môi trường; sau đó tiếp tục xây dựng, ban hành các quy định chung về quản lý tín dụng xanh, trái phiếu xanh, tài chính xanh (bao gồm cả việc tổ chức, xác nhận, công bố thông tin, phương thức quản lý dòng tiền từ trái phiếu xanh, tín dụng xanh phù hợp với quy định hoặc tiêu chuẩn liên quan…)2. (4) Tín dụng xanh, trái phiếu xanh, phân loại xanh là các quy định pháp luật, chính sách mới ở Việt Nam. Việc ban hành trước Danh mục phân loại xanh kèm theo tiêu chí môi trường để theo dõi, đánh giá thực tiễn nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật có liên quan, phù hợp với khung khổ pháp luật và điều kiện thực tiễn của Việt Nam. (5) Hiện nay, việc ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước đối với tín dụng xanh, trái phiếu xanh chưa được quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật hiện hành ở Việt Nam, do đó còn nhiều hạn chế trong việc xác định trình tự, thủ tục, vai trò, trách nhiệm của các bên có liên quan. Nghiên cứu thực tiễn cho thấy chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước có liên quan về tín dụng xanh, trái phiếu xanh thường được thống nhất với quy định cụ thể của pháp luật chuyên ngành. (6) Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phân tích, lựa chọn các phương thức khác nhau để quy định chi tiết việc xác nhận dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh theo quy định tại khoản 3 Điều 154 Nghị định 08/2022/NĐ-CP như phương thức thông qua tổ chức độc lập có chuyên môn và theo thông lệ quốc tế (kiểm toán độc lập, công ty xếp hạng, đánh giá sự phù hợp…); hoặc phương thức giao cho các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam, cơ quan quản lý nhà nước về trái phiếu thực hiện việc xác nhận…Tuy nhiên, qua phân tích, đánh giá, các phương thức đều có các hạn chế do chưa đủ căn cứ pháp lý, vượt quá thẩm quyền hoặc không phù hợp với thông lệ quốc tế, thực tiễn của thị trường tín dụng xanh, trái phiếu xanh, làm phát sinh thủ tục hành chính, chưa đảm bảo tính pháp lý.

Do đó, để đảm bảo tính đồng bộ, hiệu lực và giảm thủ tục hành chính, việc xác nhận dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước khi cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh cần được quy định trong các chính sách, quy định ưu đãi, hỗ trợ cụ thể khi các Bộ, cơ quan ngang Bộ theo chức năng, nhiệm vụ đề xuất Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành trong thời gian tới.

Về tiêu chí môi trường đối với các dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh và danh mục phân loại xanh

Về tiêu chí môi trường (Điều 3 của dự thảo Quyết định): Dự thảo Quyết định quy định chi tiết tiêu chí môi trường đối với 02 nhóm đối tượng, bao gồm: (i) các dự án đầu tư được xem xét cấp tín dụng xanh; (ii) các dự án đầu tư được xem xét phát hành trái phiếu xanh. Theo đó, mỗi một loại hình dự án đầu tư được xem xét cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh cần đáp ứng 02 nhóm tiêu chí, cụ thể như sau: (1) Nhóm tiêu chí 1: Dự án đầu tư phải có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường theo quy định hiện hành của pháp luật về bảo vệ môi trường, trừ các dự án đầu tư được miễn thủ tục môi trường theo quy định của pháp luật. Nhóm tiêu chí này nhằm đảm bảo yêu cầu chung trong việc tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, giảm thiểu rủi ro gây hại cho các mục tiêu bảo vệ môi trường khác và phù hợp với nguyên tắc “không gây hại đến các mục tiêu bảo vệ môi trường khác”, phù hợp với các danh mục phân loại xanh được áp dụng phổ biến của Liên minh châu Âu, ASEAN, Tổ chức sáng kiến khí hậu (CBI)… (2) Nhóm tiêu chí 2: Dự án đầu tư phải đáp ứng yêu cầu quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo dự thảo Quyết định. Nhóm tiêu chí này nhằm chứng minh dự án đầu tư có mục tiêu bảo vệ môi trường hoặc mang lại lợi ích môi trường và thuộc đối tượng được cấp tín dụng xanh theo quy định tại khoản 1 Điều 149 của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đối với dự án đầu tư thuộc đối tượng cấp tín dụng xanh; hoặc chứng minh dự án đầu tư thuộc lĩnh vực bảo vệ môi trường, mang lại lợi ích về môi trường theo quy định tại khoản 2 Điều 150 của Luật Bảo vệ môi trường đối với dự án đầu tư thuộc đối tượng phát hành trái phiếu xanh. Các yêu cầu, chỉ tiêu sàng lọc đối với các dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh được xây dựng đảm bảo phản ánh các mục tiêu bảo vệ môi trường, lợi ích môi trường, kế thừa từ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật có liên quan do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Về danh mục phân loại xanh (Điều 4 của dự thảo Quyết định): Dự thảo Quyết định đề xuất Danh mục phân loại xanh là danh mục các lĩnh vực, loại hình dự án đầu tư có mục tiêu bảo vệ môi trường, mang lại lợi ích về môi trường theo quy định tại khoản 1 Điều 149, khoản 2 Điều 150 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và đáp ứng tiêu chí môi trường được quy định tại dự thảo Quyết định, bao gồm 47 loại hình dự án đầu tư thuộc 08 nhóm như sau: (1) Năng lượng gồm 09 loại hình dự án đầu tư; (2) Giao thông vận tải gồm 02 loại hình dự án đầu tư; (3) Xây dựng gồm 03 loại hình dự án đầu tư; (4) Tài nguyên nước gồm 04 loại hình dự án đầu tư; (5) Nông nghiệp, lâm nghiệp, thuỷ sản và bảo tồn đa dạng sinh học gồm 12 loại hình dự án đầu tư; (6) Công nghiệp chế biến, chế tạo gồm 04 loại hình dự án đầu tư; (7) Dịch vụ môi trường gồm 11 loại hình dự án đầu tư; (8) Chuyển đổi xanh có 02 loại hình dự án đầu tư. Danh mục phân loại xanh đảm bảo tuân thủ quy định tại khoản 1 Điều 149, khoản 2 Điều 150 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; phù hợp với Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam được ban hành kèm theo Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg ngày 06 tháng 7 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ và Hệ thống phân ngành quốc tế (viết tắt là ISIC). Hầu hết các loại hình dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh thuộc đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, các quy định pháp luật khác có liên quan và phù hợp với các ưu tiên, khuyến khích trong chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển của Việt Nam. Danh mục phân loại xanh được đề xuất trong dự thảo Quyết định tương thích với các danh mục phân loại xanh phổ biến hiện đang được áp dụng trên thế giới.

Về việc xác nhận dự án thuộc Danh mục phân loại xanh

Các cơ quan, tổ chức căn cứ vào Danh mục phân loại xanh và các tiêu chí môi trường quy định tại dự thảo Quyết định để tự xác định dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh. Khuyến khích tham vấn ý kiến chuyên gia hoặc thông qua đơn vị tư vấn có chức năng phù hợp trong quá trình xác định dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh. Việc quy định như đề xuất sẽ đảm bảo các tổ chức, cá nhân có liên quan đến cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Đối với việc “Xác nhận dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh để được hưởng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước”, tại khoản 3 Điều 4 dự thảo Quyết định xin đề xuất như sau: “Việc xác nhận dự án đầu tư thuộc Danh mục phân loại xanh để được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước được thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan”. Giải trình lý do đề xuất việc xác nhận như dự thảo Quyết định được trình bày tại Mục II của Tờ trình và Báo cáo tiếp thu, giải trình kèm theo.

Đề xuất nội dung chính của dự thảo Quyết định

Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về tiêu chí môi trường đối với dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh, bao gồm: 06 điều và 01 Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định, bao gồm: Điều 1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng: 1. Phạm vi điều chỉnh: Dự thảo Quyết định quy định về tiêu chí môi trường đối với dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh. 2. Đối tượng áp dụng: Dự thảo Quyết định áp dụng đối với chủ dự án đầu tư có nhu cầu được cấp tín dụng xanh; chủ thể phát hành trái phiếu xanh; tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Điều 2. Giải thích từ ngữ. Điều 3. Tiêu chí môi trường đối với dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh. Điều 4. Danh mục phân loại xanh. Điều 5. Tổ chức thực hiện. Điều 6. Điều khoản thi hành. Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định gồm: Phụ lục I quy định Danh mục phân loại xanh, bao gồm các thông tin về lĩnh vực, loại hình dự án đầu tư; mã ngành kinh tế của dự án đầu tư; mục tiêu bảo vệ môi trường, lợi ích môi trường của dự án đầu tư và chỉ tiêu sàng lọc.

Về tổ chức thực hiện sau khi Quyết định được ban hành

Các quy định về Danh mục phân loại xanh đối với các dự án đầu tư được cấp tín dụng xanh, phát hành trái phiếu xanh là chính sách mới trên toàn cầu và ở Việt Nam nên việc tổ chức thực hiện sau khi Quyết định được ban hành, Bộ Tài nguyên và Môi trường xin đề xuất như sau: - Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện: (1) Hướng dẫn, tuyên truyền, phổ biến việc thực hiện các quy định tại Quyết định này; (2) Theo dõi thực hiện, rà soát, đánh giá và báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định này. - Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực quản lý nhà nước được giao có trách nhiệm tổ chức thực hiện Quyết định này.